ΘΕΣΜΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ – ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ

Αίτημα ελέγχου της παραχώρησης του Δημοτικού Αμφιθεάτρου «Αντώνης Τρίτσης» για την εκδήλωση «Γιατί σκοτώνουν τις γυναίκες;» – Ζητήματα θεσμικής ουδετερότητας, κοινωνικής ισότητας, δημόσιου λόγου και στατιστικής τεκμηρίωσης

ΠΡΟΣ:

• Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ)
• Δήμαρχο Αθηναίων
• Πρόεδρο και μέλη Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Αθηναίων

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ:

• Συνήγορο του Πολίτη
• Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου
• Γενική Γραμματεία Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
• Κάθε άλλη αρμόδια δημοτική ή κρατική αρχή

ΘΕΜΑ: Διαμαρτυρία και αίτημα θεσμικού ελέγχου σχετικά με τη διοργάνωση της εκδήλωσης «Γιατί σκοτώνουν τις γυναίκες;», στις 6 Νοεμβρίου 2026, ώρα 18:30, στο Αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης», Ακαδημίας 50, Αθήνα.

Αξιότιμες κυρίες, Αξιότιμοι κύριοι,

Με την παρούσα εκφράζουμε την έντονη διαμαρτυρία και τον προβληματισμό μας σχετικά με τη διοργάνωση της εκδήλωσης με τίτλο «Γιατί σκοτώνουν τις γυναίκες;», η οποία έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026 και ώρα 18:30, στο Αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης», στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων.

Η διαμαρτυρία μας δεν στρέφεται κατά της ανάγκης πρόληψης και καταπολέμησης της βίας κατά των γυναικών, ούτε αμφισβητεί το δικαίωμα κάθε πολίτη ή συλλογικού φορέα να διοργανώνει δημόσιες συζητήσεις για ζητήματα κοινωνικής προστασίας. Αντιθέτως, θεωρούμε ότι κάθε μορφή βίας, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, οικογενειακής σχέσης ή κοινωνικής θέσης, πρέπει να αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και αποτελεσματική θεσμική προστασία.

Ακριβώς γι’ αυτό θεωρούμε απαράδεκτη κάθε δημόσια προσέγγιση που, αντί να προάγει την ισότητα και την κοινωνική συνοχή, ενδέχεται να ενισχύει στερεότυπα, γενικεύσεις και συλλογικές αποδόσεις ευθύνης με βάση το φύλο.

1. Ο τίτλος και η επικοινωνιακή πλαισίωση της εκδήλωσης

Ο τίτλος «Γιατί σκοτώνουν τις γυναίκες;», όταν χρησιμοποιείται χωρίς σαφή προσδιορισμό των δραστών, των περιστάσεων, των αιτιών και των κοινωνικών δεδομένων, δημιουργεί ένα ιδιαίτερα φορτισμένο επικοινωνιακό πλαίσιο.

Το ερώτημα της βίας και των ανθρωποκτονιών απαιτεί πραγματολογική και επιστημονική διερεύνηση. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τρόπο που ενδέχεται να μεταφέρει στον δημόσιο διάλογο μια γενικευμένη εικόνα περί ανδρών ως συλλογικά υπεύθυνων ή ως εν δυνάμει απειλής.

Η ατομική ποινική ευθύνη ανήκει στον δράστη και αποδεικνύεται με βάση τον νόμο. Δεν μπορεί να μετατρέπεται σε συλλογική κοινωνική ή ηθική ευθύνη ενός ολόκληρου φύλου.

Η προστασία των γυναικών δεν προϋποθέτει την απαξίωση των ανδρών. Η αναγνώριση των γυναικείων θυμάτων δεν δικαιολογεί την αποσιώπηση των ανδρικών θυμάτων. Η ισότητα δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά.

Ζητούμε, συνεπώς, να διευκρινιστεί ποια ακριβώς επιστημονική, κοινωνική και θεσμική τεκμηρίωση συνοδεύει τον συγκεκριμένο τίτλο και τις δημόσιες διατυπώσεις της εκδήλωσης.

2. Η αναφορά σε θεσμούς και δημόσιες υπηρεσίες

Στο δημοσιευμένο υλικό της εκδήλωσης γίνεται αναφορά στην οικογένεια, στο σχολείο, στους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, στην αστυνομία, στις κοινωνικές υπηρεσίες, στα μέσα ενημέρωσης και στη Δικαιοσύνη.

Πρόκειται για θεσμούς και επαγγελματικούς κλάδους με ιδιαίτερα σημαντικό κοινωνικό και συνταγματικό ρόλο. Η αναφορά σε αυτούς απαιτεί ακρίβεια, αντικειμενικότητα και σεβασμό στη θεσμική τους αποστολή.

Δεν είναι αποδεκτό να δημιουργούνται γενικευμένες εντυπώσεις περί αδυναμίας, συνενοχής, αδιαφορίας ή ευθύνης ολόκληρων θεσμών χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία, σαφή αναφορά σε πραγματικές δυσλειτουργίες και τεκμηριωμένη αξιολόγηση.

Επιπλέον, η θεσμική συζήτηση για την πρόληψη της βίας οφείλει να περιλαμβάνει όλες τις κατηγορίες θυμάτων, ανεξαρτήτως φύλου, και να εξετάζει ισότιμα την πρόσβαση στην αστυνομική προστασία, στην ψυχολογική υποστήριξη, στις κοινωνικές υπηρεσίες και στη Δικαιοσύνη.

3. Η ανάγκη πλήρους και ισότιμης στατιστικής παρουσίασης

Η δημόσια συζήτηση για τις ανθρωποκτονίες και την ενδοοικογενειακή βία δεν μπορεί να βασίζεται σε επιλεκτική παρουσίαση αριθμών, αποσπασματικά περιστατικά ή μη συγκρίσιμα στατιστικά δεδομένα.

Ενδεικτικά, στα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας για τα θύματα αδικημάτων του Ν. 3500/2006 περί ενδοοικογενειακής βίας για το 2021 καταγράφονται 9.942 θύματα: 7.375 γυναίκες και 2.567 άνδρες. Οι άνδρες αντιστοιχούν περίπου στο 25,8% των καταγεγραμμένων θυμάτων της συγκεκριμένης κατηγορίας και χρονιάς.

Το στοιχείο αυτό δεν αναιρεί τη σοβαρότητα της βίας κατά των γυναικών. Αποδεικνύει, όμως, ότι η ενδοοικογενειακή βία δεν αφορά αποκλειστικά ένα φύλο και ότι η δημόσια ενημέρωση οφείλει να μην αποκλείει ή υποβαθμίζει τα θύματα άνδρες.

Παράλληλα, η Ελληνική Αστυνομία έχει δημοσιεύσει για το 2024 σημαντική αύξηση των περιστατικών και των δικογραφιών που χειρίστηκαν οι αρμόδιες υπηρεσίες. Οι αριθμοί αυτοί πρέπει να παρουσιάζονται με σαφή διάκριση μεταξύ καταγγελιών, περιστατικών, δικογραφιών, θυμάτων και δραστών, ώστε να μην προκύπτουν αυθαίρετα συμπεράσματα.

Για τον λόγο αυτό ζητούμε να γνωστοποιηθεί εάν η εκδήλωση χρησιμοποιεί επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ., της ΕΛΣΤΑΤ, της Eurostat ή άλλων αναγνωρισμένων φορέων και εάν παρουσιάζει τα δεδομένα ανά φύλο, ηλικία, σχέση θύματος και δράστη, μορφή βίας και χρονική περίοδο.

Ειδικότερα, ζητούμε να διευκρινιστεί:

• Ποια είναι η πηγή των στατιστικών στοιχείων που παρουσιάζονται.
• Ποια χρονική περίοδο καλύπτουν.
• Εάν διαχωρίζονται οι ανθρωποκτονίες από τις περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας και τις λοιπές μορφές έμφυλης βίας.
• Εάν καταγράφονται και παρουσιάζονται τα θύματα άνδρες, γυναίκες και ανήλικοι.
• Εάν γίνεται διάκριση μεταξύ καταγγελιών, επιβεβαιωμένων περιστατικών, διώξεων και καταδικαστικών αποφάσεων.
• Εάν παρουσιάζονται οι περιπτώσεις ανδρών και αγοριών που υφίστανται ενδοοικογενειακή, σωματική, ψυχολογική ή άλλη μορφή βίας.

Η στατιστική δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως εργαλείο ιδεολογικής επιβεβαίωσης. Οφείλει να αποτελεί μέσο αντικειμενικής κατανόησης και αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής.

4. Η χρήση δημοτικού χώρου και η ευθύνη του ΟΠΑΝΔΑ

Το Αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης» στεγάζεται στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, Ακαδημίας 50, και αποτελεί χώρο που διαχειρίζεται ο ΟΠΑΝΔΑ.

Η παραχώρηση δημοτικών πολιτιστικών υποδομών σε συλλόγους, οργανώσεις και φορείς αποτελεί θεμιτή δραστηριότητα. Ωστόσο, η διαχείριση δημοτικών χώρων οφείλει να διέπεται από διαφάνεια, ισονομία, αντικειμενικά κριτήρια και ίση μεταχείριση των πολιτών και των συλλογικών οργανώσεων.

Για τον λόγο αυτό ζητούμε να μας γνωστοποιηθούν:

1. Ποιος φορέας υπέβαλε το αίτημα παραχώρησης του Αμφιθεάτρου.
2. Ποιος ενέκρινε την παραχώρηση και με ποια απόφαση ή διοικητική πράξη.
3. Εάν η παραχώρηση εγκρίθηκε από το αρμόδιο όργανο του ΟΠΑΝΔΑ ή από άλλο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.
4. Εάν η χρήση του χώρου είναι επί πληρωμή ή δωρεάν και, στη δεύτερη περίπτωση, ποια διάταξη ή εξαίρεση της τιμολογιακής πολιτικής εφαρμόστηκε.
5. Ποιο ήταν το συνολικό κόστος χρήσης και λειτουργίας του χώρου και εάν αυτό επιβαρύνει τον δημοτικό προϋπολογισμό.
6. Εάν υποβλήθηκε και εγκρίθηκε συγκεκριμένο πρόγραμμα της εκδήλωσης, με αναφορά στους ομιλητές, στους διοργανωτές και στο περιεχόμενο των εισηγήσεων.
7. Εάν ο ΟΠΑΝΔΑ ή ο Δήμος Αθηναίων εμφανίζονται ως απλοί παραχωρητές του χώρου ή ως υποστηρικτές, συνεργαζόμενοι φορείς ή συνδιοργανωτές.

Επισημαίνουμε ότι η παραχώρηση δημοτικού χώρου δεν συνεπάγεται αυτομάτως υιοθέτηση του περιεχομένου μιας εκδήλωσης. Ωστόσο, η δημοτική αρχή οφείλει να διασφαλίζει ότι οι όροι παραχώρησης εφαρμόζονται με συνέπεια και χωρίς διακρίσεις, αποκλεισμούς ή επιλεκτική αντιμετώπιση κοινωνικών ομάδων.

5. Θεσμικό, κοινωνικό και συνταγματικό πλαίσιο

Η παρούσα διαμαρτυρία εδράζεται στην ανάγκη σεβασμού των αρχών της ισότητας ενώπιον του νόμου, της ανθρώπινης αξίας, της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ειδικότερα, το Σύνταγμα της Ελλάδας κατοχυρώνει:

• Άρθρο 2: τον σεβασμό και την προστασία της αξίας του ανθρώπου.
• Άρθρο 4: την ισότητα των Ελλήνων ενώπιον του νόμου.
• Άρθρο 5: την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και τη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή.
• Άρθρο 25: την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου.

Οι αρχές αυτές πρέπει να αποτελούν κοινό σημείο αναφοράς κάθε δημόσιας συζήτησης για την έμφυλη βία. Η αντιμετώπιση της βίας δεν μπορεί να οδηγεί σε κοινωνική στοχοποίηση, διακρίσεις ή συλλογική ενοχοποίηση με βάση το φύλο.

Δεν προδικάζουμε ότι ο τίτλος ή το περιεχόμενο της συγκεκριμένης εκδήλωσης συνιστά αυτοτελώς παράνομη πράξη. Ζητούμε, όμως, να εξεταστεί το σύνολο του υλικού και της θεσμικής διαδικασίας υπό το πρίσμα των παραπάνω αρχών και των υποχρεώσεων των δημόσιων φορέων.

6. Αιτήματα και ενέργειες που ζητούμε

Κατόπιν των ανωτέρω, ζητούμε:

Α. Την άμεση γνωστοποίηση των στοιχείων της απόφασης παραχώρησης του Αμφιθεάτρου «Αντώνης Τρίτσης» και του φορέα που την ενέκρινε.

Β. Τη γνωστοποίηση του πλήρους προγράμματος, των διοργανωτών, των ομιλητών και των φορέων που συμμετέχουν ή υποστηρίζουν την εκδήλωση.

Γ. Την εξέταση του δημοσιευμένου υλικού και των διατυπώσεων της εκδήλωσης, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν διασφαλίζεται η ισότιμη και μη διακριτική αντιμετώπιση όλων των θυμάτων βίας.

Δ. Την παροχή διευκρινίσεων για τη στατιστική βάση της εκδήλωσης και τη συμπερίληψη των ανδρών και των αγοριών ως πιθανών θυμάτων βίας.

Ε. Τη διασφάλιση ότι οι δημοτικές υποδομές παραχωρούνται με ίσους όρους σε φορείς που επιθυμούν να διοργανώσουν αντίστοιχες εκδηλώσεις για την προστασία ανδρών, γυναικών και ανηλίκων από κάθε μορφή βίας.

ΣΤ. Την αξιολόγηση της συγκεκριμένης περίπτωσης από τα αρμόδια όργανα του Δήμου και του ΟΠΑΝΔΑ και, εφόσον διαπιστωθούν παρατυπίες ή παραβίαση των όρων παραχώρησης, την εφαρμογή των προβλεπόμενων διοικητικών μέτρων.

Ζ. Την έγγραφη απάντηση επί όλων των παραπάνω αιτημάτων και την ενημέρωσή μας για τις ενέργειες στις οποίες προτίθενται να προβούν οι αρμόδιες υπηρεσίες.

7. Καταληκτική επισήμανση

Η κοινωνία δεν χρειάζεται έναν ακόμη δημόσιο διάλογο που θα χωρίζει τους ανθρώπους σε κατηγορίες αντιπαράθεσης με βάση το φύλο τους.

Χρειάζεται θεσμούς που προστατεύουν κάθε θύμα, αντιμετωπίζουν κάθε δράστη με βάση την ατομική του ευθύνη, αξιολογούν τα πραγματικά δεδομένα και διασφαλίζουν ίση πρόσβαση στην προστασία και στη Δικαιοσύνη.

Καμία γυναίκα, Κανένας άνδρας και κανένα αγόρι δεν πρέπει να μένει αόρατο. Κανένας θεσμός δεν δικαιούται να αντιμετωπίζει επιλεκτικά την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Η προστασία των γυναικών και η προστασία των ανδρών δεν είναι ανταγωνιστικοί στόχοι. Είναι ισότιμες υποχρεώσεις μιας δημοκρατικής Πολιτείας.

Αναμένουμε την άμεση και τεκμηριωμένη ανταπόκρισή σας.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ, ΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ

Ισότητα των φύλων – Προστασία ανδρών και αγοριών – Θεσμική λογοδοσία – Αντιμετώπιση του σεξισμού και των διακρίσεων

Αντικείμενο: Η υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας και των αρμόδιων ευρωπαϊκών και διεθνών θεσμών να διασφαλίζουν ισότιμη προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της προσωπικής ασφάλειας, της οικογενειακής ζωής και της πρόσβασης στη Δικαιοσύνη, ανεξαρτήτως φύλου.

1. Η προσβολή του ανδρικού φύλου και η κανονικοποίηση των γενικεύσεων

Είναι απαράδεκτο να αναπαράγονται δημόσια, σε θεσμικές εκδηλώσεις, μέσα ενημέρωσης, πολιτικές τοποθετήσεις και καμπάνιες ευαισθητοποίησης, γενικεύσεις που αποδίδουν σε ολόκληρο το ανδρικό φύλο χαρακτηριστικά βίας, επιθετικότητας, καταπιεστικής συμπεριφοράς, συναισθηματικής ανεπάρκειας ή ηθικής κατωτερότητας.

Η βιολογική ταυτότητα ενός ανθρώπου δεν αποτελεί κοινωνική κατηγορία ενοχής. Η ψυχολογική και συναισθηματική του συγκρότηση δεν μπορεί να ερμηνεύεται με προκατασκευασμένα στερεότυπα. Η πατρότητα, η συντροφικότητα, η οικογενειακή προσφορά και η εργασιακή του ταυτότητα δεν επιτρέπεται να υποβαθμίζονται από μια δημόσια ρητορική που παρουσιάζει τον άνδρα ως πρόβλημα προς διαχείριση.

Ιδιαίτερα προσβλητική είναι η συλλογική απαξίωση των ανδρών της εργατικής τάξης, των εργαζομένων σε χειρωνακτικά και τεχνικά επαγγέλματα, των οικονομικά ευάλωτων ανδρών, των πατέρων και των ανθρώπων που επωμίζονται οικογενειακές και κοινωνικές υποχρεώσεις, χωρίς να διαθέτουν αντίστοιχη δημόσια εκπροσώπηση ή δυνατότητα υπεράσπισης της αξιοπρέπειάς τους.

Η κοινωνική θέση, το επάγγελμα, το εισόδημα και το φύλο δεν αποτελούν μέτρα ανθρώπινης αξίας.

Η δημόσια έκφραση απόψεων για την ισότητα δεν απαλλάσσει κανέναν από την υποχρέωση σεβασμού της προσωπικότητας και της αξιοπρέπειας των άλλων. Η ελευθερία έκφρασης δεν πρέπει να συγχέεται με την άκριτη νομιμοποίηση της συλλογικής απαξίωσης ενός πληθυσμιακού φύλου.

Η αντιμετώπιση του σεξισμού δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Η καταπολέμηση των στερεοτύπων δεν μπορεί να δημιουργεί νέα στερεότυπα.

2. Οικογενειακή γαλήνη, πατρότητα και ψυχολογική θυματοποίηση

Η οικογενειακή βία δεν έχει ένα και μοναδικό πρόσωπο. Μπορεί να περιλαμβάνει σωματική βία, απειλές, εξαναγκασμό, συστηματική ψυχολογική κακοποίηση, εκφοβισμό, οικονομικό έλεγχο και προσβολή της προσωπικότητας.

Ο άνδρας μπορεί να είναι θύμα μέσα στη σχέση, στον γάμο, μετά τον χωρισμό, στην οικογενειακή συμβίωση ή στο πλαίσιο της άσκησης της γονικής του ιδιότητας.

Η αδυναμία του να αναγνωρίσει ή να καταγγείλει την κακοποίηση, λόγω κοινωνικού στιγματισμού, φόβου γελοιοποίησης ή αμφισβήτησης της αξιοπιστίας του, δεν εξαφανίζει τη βλάβη που υφίσταται.

Αντίστοιχα, η σχέση πατέρα και παιδιού δεν μπορεί να μετατρέπεται σε πεδίο κοινωνικών στερεοτύπων ή θεσμικής αδιαφορίας. Η προστασία του παιδιού προϋποθέτει εξέταση της πραγματικής οικογενειακής κατάστασης, χωρίς προκαταλήψεις για τον ρόλο του πατέρα ή της μητέρας.

Η οικογενειακή γαλήνη δεν διασφαλίζεται με την κοινωνική σιωπή του άνδρα, αλλά με την προστασία όλων των μελών της οικογένειας.

Ζητείται, συνεπώς, η εξέταση:

• Της δυνατότητας ουσιαστικής καταγγελίας περιστατικών βίας από άνδρες.
• Της ύπαρξης κατάλληλων δομών υποστήριξης ανδρών θυμάτων.
• Της πρόσβασης σε ψυχολογική, κοινωνική και νομική υποστήριξη.
• Της αντιμετώπισης του κοινωνικού στιγματισμού των ανδρών που καταγγέλλουν κακοποίηση.
• Της ισότιμης προστασίας της πατρικής σχέσης και των δικαιωμάτων των παιδιών.
• Της αξιολόγησης της ψυχολογικής βίας και των επιπτώσεών της ανεξαρτήτως φύλου.

3. Αστυνομικά πρωτόκολλα και υποχρέωση αντικειμενικής αντιμετώπισης

Ιδιαίτερη ευθύνη φέρει η Ελληνική Αστυνομία και κάθε υπηρεσία πρώτης υποδοχής καταγγελιών.

Οι διαδικασίες αντιμετώπισης περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας πρέπει να εφαρμόζονται με επαγγελματισμό, αμεροληψία και εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Δεν είναι αποδεκτό:

1. Να αντιμετωπίζεται ο άνδρας ως αυτονόητος δράστης λόγω φύλου.
2. Να υποβαθμίζεται ή να απορρίπτεται η καταγγελία του επειδή δεν ανταποκρίνεται σε κοινωνικά στερεότυπα περί ανδρικής συμπεριφοράς.
3. Να μην εξετάζονται με την ίδια επιμέλεια οι ενδείξεις σωματικής ή ψυχολογικής κακοποίησης.
4. Να παραλείπεται η αξιολόγηση τραυματισμών, απειλών, μαρτυριών, ψηφιακών αποδεικτικών στοιχείων και του συνολικού ιστορικού.
5. Να μην ενημερώνεται ο καταγγέλλων για τα νόμιμα δικαιώματα και τις διαθέσιμες δυνατότητες προστασίας του.
6. Να δημιουργείται δυσμενής μεταχείριση λόγω της αδυναμίας του να εκφράσει φόβο ή ευαλωτότητα με τον τρόπο που αναμένει ο εκάστοτε λειτουργός.

Απαιτείται δημοσιοποίηση και αξιολόγηση των εφαρμοζόμενων αστυνομικών πρωτοκόλλων, της εκπαίδευσης του προσωπικού, των διαδικασιών υποδοχής και της πραγματικής δυνατότητας προστασίας ανδρών και αγοριών.

Ζητείται ειδικότερα να διευκρινιστεί:

• Πώς καταγράφεται ένας άνδρας που προσέρχεται ως θύμα ενδοοικογενειακής βίας.
• Ποιες υπηρεσίες αναλαμβάνουν την υποστήριξή του.
• Ποια διαδικασία ακολουθείται όταν υπάρχουν αμοιβαίες καταγγελίες.
• Πώς αξιολογούνται τα αποδεικτικά στοιχεία και οι ισχυρισμοί κάθε πλευράς.
• Πώς ελέγχονται ενδεχόμενες παραλείψεις ή στερεοτυπικές συμπεριφορές αστυνομικών οργάνων.

Η Αστυνομία δεν καλείται να επιλέξει φύλο θύματος. Καλείται να προστατεύσει τον άνθρωπο, να διερευνήσει την καταγγελία και να ενεργήσει σύμφωνα με τον νόμο.

4. Ψευδείς καταγγελίες, τεκμήριο αθωότητας και καταχρηστική δημιουργία εντυπώσεων

Η αντιμετώπιση της ψευδούς καταμήνυσης απαιτεί ιδιαίτερη σοβαρότητα και νομική ακρίβεια.

Δεν είναι κάθε καταγγελία που δεν αποδεικνύεται ψευδής. Δεν αποτελεί κάθε αρχειοθέτηση ή αθώωση απόδειξη ότι ο καταγγέλλων ενήργησε δολίως.

Ωστόσο, όταν αποδεικνύεται ότι κάποιος εν γνώσει του αποδίδει ψευδώς σε άλλον αξιόποινη πράξη, αλλοιώνει ή αποκρύπτει αποδεικτικά στοιχεία ή χρησιμοποιεί τη διαδικασία για να προκαλέσει άδικη ποινική, κοινωνική, οικογενειακή ή επαγγελματική βλάβη, η συμπεριφορά αυτή πρέπει να αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τον νόμο.

Το άρθρο 229 του Ποινικού Κώδικα προβλέπει την ποινική αντιμετώπιση της ψευδούς καταμήνυσης, υπό τις ειδικές προϋποθέσεις που ορίζει.

Η δημόσια διαπόμπευση ενός ανθρώπου πριν από την εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών, η παρουσίαση μιας καταγγελίας ως τελεσίδικης απόδειξης ενοχής και η δημιουργία κοινωνικών εντυπώσεων μέσω επιλεκτικών πληροφοριών συνιστούν σοβαρό ζήτημα για το τεκμήριο αθωότητας και την προστασία της προσωπικότητας.

Η κοινωνική και επαγγελματική καταστροφή ενός ανθρώπου μέσω ανεπιβεβαίωτων ισχυρισμών δεν μπορεί να θεωρείται αμελητέα συνέπεια μιας δημόσιας αντιπαράθεσης.

Απαιτείται:

• Σεβασμός στο τεκμήριο αθωότητας.
• Αποφυγή δημόσιας προεξόφλησης ενοχής.
• Αντικειμενική εξέταση όλων των αποδεικτικών στοιχείων.
• Διερεύνηση αποδεδειγμένων περιπτώσεων ψευδούς καταμήνυσης.
• Προστασία της προσωπικότητας και των νόμιμων δικαιωμάτων κάθε εμπλεκομένου.

Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει το πραγματικό θύμα χωρίς να καταργεί τα δικαιώματα του καταγγελλόμενου.

Η προστασία δεν μπορεί να σημαίνει προκαταβολική καταδίκη.

5. Στατιστικά δεδομένα, επιλεκτική παρουσίαση και επιστημονική αξιολόγηση

Η δημόσια πολιτική δεν μπορεί να στηρίζεται σε στατιστικές εντυπώσεις, αποσπασματικές αναφορές ή αριθμούς που χρησιμοποιούνται χωρίς το απαραίτητο μεθοδολογικό πλαίσιο.

Απαιτείται σαφής διάκριση μεταξύ:

• Αναφορών και καταγγελιών.
• Αστυνομικών περιστατικών και σχηματισμένων δικογραφιών.
• Συλλήψεων και ποινικών καταδικών.
• Αρχειοθετημένων και εκκρεμών υποθέσεων.
• Αποδεδειγμένων και μη αποδεδειγμένων περιστατικών.
• Πραγματικής θυματοποίησης και καταγεγραμμένης θυματοποίησης.
• Πρωτογενών στατιστικών δεδομένων και εκτιμήσεων βάσει δειγματοληπτικών ερευνών.

Η απουσία καταγγελιών δεν αποδεικνύει απουσία βίας. Αντίστοιχα, η αύξηση των καταγγελιών δεν αποδεικνύει αυτομάτως αντίστοιχη αύξηση της πραγματικής εγκληματικότητας.

Ζητείται η συστηματική συλλογή, δημοσιοποίηση και επιστημονική αξιολόγηση στοιχείων ανά:

1. Φύλο και ηλικία θύματος.
2. Φύλο και ηλικία καταγγελλόμενου.
3. Οικογενειακή ή άλλη σχέση μεταξύ των εμπλεκομένων.
4. Μορφή κακοποίησης ή βίας.
5. Κοινωνική και οικονομική κατάσταση.
6. Αρχική καταγγελία και αστυνομική διαχείριση.
7. Δικαστική διαδρομή και τελική έκβαση.
8. Παρεχόμενες υπηρεσίες και μέτρα προστασίας.
9. Τυχόν αποδεδειγμένες περιπτώσεις ψευδούς καταμήνυσης.

Η μη καταγραφή ή η μη δημοσιοποίηση των ανδρών και των αγοριών ως θυμάτων δεν αποτελεί απόδειξη ότι δεν υφίστανται θυματοποίηση. Αποτελεί λόγο για να εξεταστεί αν οι υφιστάμενοι μηχανισμοί καταγραφής και υποστήριξης επαρκούν.

Η στατιστική αποτύπωση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ των φύλων. Πρέπει να αποτελεί βάση για τεκμηριωμένη δημόσια πολιτική, διαφάνεια και λογοδοσία.

6. Η ευθύνη της Πολιτείας απέναντι στον άνδρα και στο αγόρι

Η Πολιτεία έχει υποχρέωση να προστατεύει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την προσωπική ασφάλεια και την πρόσβαση στη Δικαιοσύνη.

Η υποχρέωση αυτή δεν εξαντλείται στην ύπαρξη νόμων. Απαιτεί πραγματική δυνατότητα εφαρμογής τους, προσβάσιμες υπηρεσίες, κατάλληλη ενημέρωση, εκπαιδευμένο προσωπικό και αποτελεσματικούς μηχανισμούς παρακολούθησης.

Ζητούμε να εξεταστεί θεσμικά:

• Αν υπάρχουν επαρκείς και προσβάσιμες δομές υποστήριξης για άνδρες θύματα ενδοοικογενειακής βίας.
• Αν υπάρχουν ειδικές διαδικασίες παραπομπής και προστασίας ανδρών που υφίστανται ψυχολογική, σωματική ή άλλη κακοποίηση.
• Αν τα αγόρια αναγνωρίζονται ισότιμα ως πιθανά θύματα βίας, εκφοβισμού, παραμέλησης και εκμετάλλευσης.
• Αν οι δημόσιες καμπάνιες ενημέρωσης περιλαμβάνουν και την ανδρική θυματοποίηση.
• Αν οι επαγγελματίες πρώτης γραμμής διαθέτουν κατάλληλη εκπαίδευση για την αναγνώριση ανδρών θυμάτων.
• Αν τα δεδομένα που συλλέγονται επιτρέπουν ουσιαστική αξιολόγηση της πρόσβασης των ανδρών και των αγοριών στην προστασία.
• Αν υφίστανται μηχανισμοί υποστήριξης ανδρών που αντιμετωπίζουν κοινωνική, οικογενειακή ή εργασιακή απαξίωση εξαιτίας στερεοτυπικών αντιλήψεων.

Η ισότητα δεν αποδεικνύεται από τις διακηρύξεις των θεσμών, αλλά από το αν κάθε άνθρωπος μπορεί πράγματι να ζητήσει βοήθεια και να την λάβει.

7. Ποινική, πειθαρχική και διοικητική ευθύνη για την παράλειψη προστασίας

Η υποχρέωση προστασίας δεν μπορεί να παραμένει μια γενική και ανεξέλεγκτη διακήρυξη χωρίς συνέπειες όταν παραβιάζεται.

Όταν αρμόδιο κρατικό όργανο παραλείπει να εκπληρώσει συγκεκριμένη νόμιμη υποχρέωση, όταν αγνοεί ουσιώδη στοιχεία κινδύνου, όταν αρνείται αδικαιολόγητα να ενεργήσει ή όταν η συμπεριφορά του συνδέεται με παράνομη βλάβη δικαιωμάτων πολίτη, πρέπει να εξετάζεται η προβλεπόμενη κατά περίπτωση ευθύνη.

Το ισχύον δίκαιο περιλαμβάνει ήδη μηχανισμούς ευθύνης:

Α. Άρθρο 15 Ποινικού Κώδικα – Έγκλημα που τελείται με παράλειψη

Προβλέπει ότι η μη αποτροπή αποτελέσματος μπορεί να τιμωρηθεί όπως η πρόκλησή του με ενέργεια, εφόσον ο υπαίτιος είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να ενεργήσει για την αποτροπή του.

Β. Άρθρο 259 Ποινικού Κώδικα – Παράβαση καθήκοντος

Προβλέπει την ποινική ευθύνη υπαλλήλου που με πρόθεση παραβαίνει τα υπηρεσιακά του καθήκοντα με σκοπό να προσπορίσει παράνομο όφελος στον εαυτό του ή σε άλλον ή να βλάψει το κράτος ή κάποιον άλλο, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Γ. Άρθρα 105 και 106 Εισαγωγικού Νόμου Αστικού Κώδικα – Ευθύνη Δημοσίου και ΝΠΔΔ

Προβλέπουν αποζημιωτική ευθύνη για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις οργάνων του Δημοσίου και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου.

Δ. Πειθαρχική ευθύνη

Η παραβίαση υπηρεσιακών υποχρεώσεων μπορεί να ενεργοποιήσει τις προβλεπόμενες πειθαρχικές διαδικασίες, ανάλογα με την ιδιότητα του υπαλλήλου και το εφαρμοστέο υπηρεσιακό καθεστώς.

Δεν ζητούμε συλλογική ή αυτόματη ποινικοποίηση κάθε υπηρεσιακού λάθους. Ζητούμε να μην υπάρχει θεσμική ασυλία για αποδεδειγμένες παράνομες παραλείψεις, ιδίως όταν διακυβεύονται η σωματική ακεραιότητα, η ψυχική υγεία, η προσωπική ασφάλεια και η ζωή ενός ανθρώπου.

Πρόταση θεσμοθέτησης ειδικής ρήτρας ισότιμης προστασίας και λογοδοσίας

Προτείνεται η εξέταση νομοθετικής παρέμβασης με τις ακόλουθες προβλέψεις:

1. Ρητή κατοχύρωση της υποχρέωσης των αρμόδιων αρχών να εξετάζουν και να αντιμετωπίζουν κάθε καταγγελία βίας ανεξαρτήτως φύλου του θύματος.
2. Υποχρεωτική καταγραφή και αιτιολόγηση της άρνησης παροχής υπηρεσίας, παραπομπής ή προβλεπόμενου μέτρου προστασίας.
3. Δυνατότητα ανεξάρτητης διερεύνησης καταγγελιών για διακριτική ή πλημμελή μεταχείριση ανδρών και αγοριών.
4. Πειθαρχικές συνέπειες όταν διαπιστώνεται υπαίτια παραβίαση υπηρεσιακών υποχρεώσεων.
5. Εξέταση της ανάγκης ειδικής ποινικής διάταξης για περιπτώσεις εκ προθέσεως παράνομης άρνησης ή παρεμπόδισης της προβλεπόμενης προστασίας, όταν συντρέχουν συγκεκριμένα στοιχεία αδικήματος, πραγματική βλάβη και οι απαιτούμενες εγγυήσεις νομιμότητας.
6. Διασφάλιση αποζημιωτικής προστασίας όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις αστικής ευθύνης του Δημοσίου.
7. Δημιουργία μηχανισμού ετήσιας αξιολόγησης και δημοσιοποίησης περιστατικών άνισης μεταχείρισης.

Η απουσία ειδικής διάταξης που να αναφέρεται αποκλειστικά στην προστασία των ανδρών δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για την παράλειψη εφαρμογής των ήδη υφιστάμενων υποχρεώσεων προστασίας.

Η λογοδοσία δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια διοίκηση. Αποτελεί προϋπόθεση της νομιμότητας και της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς.

8. Συγκεκριμένα θεσμικά αιτήματα

Με βάση τα ανωτέρω, ζητούμε από τους αρμόδιους φορείς:

Α. Από την Ελληνική Κυβέρνηση και τα αρμόδια Υπουργεία

• Επίσημη αξιολόγηση της ισότιμης πρόσβασης ανδρών και αγοριών στις υπηρεσίες προστασίας.
• Καταγραφή των υφιστάμενων κενών σε δομές, υπηρεσίες και μηχανισμούς υποστήριξης.
• Εξέταση της θεσμοθέτησης ειδικών υπηρεσιών ή διαδρομών υποστήριξης για άνδρες θύματα.
• Ενσωμάτωση της αρχής της μη διάκρισης λόγω φύλου σε όλες τις σχετικές πολιτικές.
• Εξέταση των επιπτώσεων του κοινωνικού στιγματισμού και των στερεοτύπων κατά των ανδρών.

Β. Από την Ελληνική Αστυνομία και το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη

• Δημοσιοποίηση των ισχυόντων πρωτοκόλλων διαχείρισης περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας, στο μέτρο που επιτρέπεται από τον νόμο.
• Διευκρίνιση των διαδικασιών υποδοχής και αξιολόγησης ανδρών θυμάτων.
• Εξέταση της εφαρμογής των πρωτοκόλλων στην πράξη.
• Εκπαίδευση προσωπικού για την αναγνώριση ανδρικής θυματοποίησης.
• Μηχανισμό καταγραφής και ελέγχου παραπόνων για άνιση μεταχείριση.
• Δημοσιοποίηση συγκεντρωτικών στατιστικών δεδομένων ανά φύλο και έκβαση υπόθεσης.

Γ. Από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και τις αρμόδιες δικαστικές και εισαγγελικές αρχές

• Αξιολόγηση της εφαρμογής των δικαιωμάτων των θυμάτων ανεξαρτήτως φύλου.
• Διασφάλιση του τεκμηρίου αθωότητας και της ατομικής ποινικής ευθύνης.
• Αντιμετώπιση των αποδεδειγμένα ψευδών καταγγελιών σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα.
• Εξέταση των θεσμικών κενών στην προστασία ανδρών και ανηλίκων.
• Αξιολόγηση των επιπτώσεων των παραλείψεων προστασίας και της αποτελεσματικότητας των προβλεπόμενων ένδικων και διοικητικών μέσων.

Δ. Από την ΕΛΣΤΑΤ, τον Συνήγορο του Πολίτη, την ΕΕΔΑ και τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς

• Συγκρίσιμα και αναλυτικά δεδομένα για την ανδρική θυματοποίηση.
• Έρευνες για την υποκαταγραφή περιστατικών βίας σε βάρος ανδρών.
• Αξιολόγηση των εμποδίων πρόσβασης στην προστασία.
• Θεσμική παρακολούθηση περιστατικών διακριτικής μεταχείρισης.
• Εξέταση της πληρότητας των στατιστικών και των μεθοδολογιών που χρησιμοποιούνται για τη χάραξη πολιτικής.

Ε. Από τη Βουλή των Ελλήνων

• Κοινοβουλευτική εξέταση του ζητήματος.
• Ακρόαση επιστημονικών, κοινωνικών και θεσμικών φορέων.
• Αξιολόγηση της επάρκειας της ισχύουσας νομοθεσίας.
• Εξέταση νομοθετικών παρεμβάσεων για την ισότιμη προστασία κάθε θύματος και τη λογοδοσία των αρμόδιων αρχών.
• Εξέταση της ανάγκης δημιουργίας ειδικού μηχανισμού παρακολούθησης της ανδρικής και παιδικής θυματοποίησης.

ΣΤ. Από τα ευρωπαϊκά και διεθνή όργανα

• Αξιολόγηση της εφαρμογής της αρχής της μη διάκρισης.
• Ενίσχυση της έρευνας για την υποκαταγραφή της ανδρικής θυματοποίησης.
• Εξέταση της επάρκειας των εθνικών μηχανισμών υποστήριξης.
• Συμπερίληψη συγκρίσιμων στοιχείων για άνδρες και αγόρια στις σχετικές ερευνητικές και στατιστικές εργασίες, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων κάθε οργανισμού.

9. Τελική επισήμανση – Η ισότητα δεν μπορεί να έχει εξαιρέσεις

Δεν ζητούμε να αφαιρεθεί από καμία γυναίκα το δικαίωμα προστασίας. Δεν ζητούμε να αμφισβητηθούν οι πραγματικές διαστάσεις της βίας κατά των γυναικών. Δεν ζητούμε προνομιακή μεταχείριση των ανδρών.

Ζητούμε κάτι πολύ πιο θεμελιώδες: να πάψει ο άνδρας να αντιμετωπίζεται ως κοινωνικά αυτονόητος δράστης και να αναγνωριστεί πλήρως ως άνθρωπος με δικαιώματα, αξιοπρέπεια, συναισθήματα, οικογένεια, υποχρεώσεις και δικαίωμα στην προστασία.

Ζητούμε να αναγνωριστεί ότι και ένας άνδρας μπορεί να φοβάται τη σύντροφό του, να υφίσταται ψυχολογική κακοποίηση, να απειλείται, να εκβιάζεται, να χάνει την επαφή με το παιδί του μέσα σε συνθήκες οικογενειακής σύγκρουσης ή να βιώνει κοινωνική και επαγγελματική απαξίωση. Και ότι ένα αγόρι μπορεί να είναι θύμα, να χρειάζεται βοήθεια και να μην έχει τη δυνατότητα να την απαιτήσει μόνο του.

Ζητούμε οι στατιστικές να αποτυπώνουν την πραγματικότητα και όχι μόνο τις κατηγορίες που έχουν επιλεγεί να αναδεικνύονται. Ζητούμε οι αστυνομικές διαδικασίες να προστατεύουν και όχι να προδικάζουν. Ζητούμε οι δημόσιες πολιτικές να ενώνουν την κοινωνία και όχι να δημιουργούν αντιπαραθέσεις μεταξύ των φύλων.

Και απαιτούμε από κάθε αρμόδια αρχή να αναλάβει την ευθύνη που αντιστοιχεί στις νόμιμες αρμοδιότητές της.

Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν έχει φύλο. Η βία δεν έχει αποδεκτή κατεύθυνση. Η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να λειτουργεί με έμφυλες προκαταλήψεις. Και η προστασία ενός άνδρα ή ενός αγοριού δεν είναι παραχώρηση της Πολιτείας. Είναι ζήτημα δικαιώματος και κράτους δικαίου.

10. Πηγές και βιβλιογραφία

Πρωτογενής νομική και συνταγματική τεκμηρίωση

Α. Ελληνικό Σύνταγμα

1. Σύνταγμα της Ελλάδας, όπως αναθεωρήθηκε με το Ψήφισμα της 25ης Νοεμβρίου 2019, ΦΕΚ Α΄ 187/28.11.2019.

Ειδικότερα:

• Άρθρο 2 παρ. 1: Σεβασμός και προστασία της αξίας του ανθρώπου.
• Άρθρο 4 παρ. 1–2: Ισότητα ενώπιον του νόμου και ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις ανδρών και γυναικών.
• Άρθρο 5 παρ. 1–2: Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας.
• Άρθρο 9: Προστασία της κατοικίας και της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής.
• Άρθρο 20: Δικαίωμα παροχής έννομης προστασίας και προηγούμενης ακρόασης.
• Άρθρο 21: Προστασία της οικογένειας, της παιδικής ηλικίας και της κοινωνικής μέριμνας.
• Άρθρο 25 παρ. 1–3: Κοινωνικό κράτος δικαίου, κρατική εγγύηση θεμελιωδών δικαιωμάτων και αρχή αναλογικότητας.
• Άρθρο 116 παρ. 2: Θετικά μέτρα για την προώθηση της ισότητας ανδρών και γυναικών και άρση πραγματικών ανισοτήτων.

Επίσημη πηγή: Βουλή των Ελλήνων – Σύνταγμα της Ελλάδας.

Β. Ελληνική νομοθεσία

2. Ν. 3500/2006 – ΦΕΚ Α΄ 232/24.10.2006

Για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των μεταβολών του Ν. 5172/2025.

Αντικείμενο: Ποινική αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, προστασία των μελών της οικογένειας και σχετικές διαδικαστικές εγγυήσεις.

3. Ν. 5172/2025 – ΦΕΚ Α΄ 10/29.01.2025

Νεότερες νομοθετικές παρεμβάσεις, μεταξύ άλλων, για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας.

4. Ν. 4478/2017

Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ για τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία των θυμάτων εγκληματικότητας.

5. Ν. 4531/2018 – ΦΕΚ Α΄ 62/05.04.2018

Κύρωση της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας.

6. Ν. 4619/2019 – ΦΕΚ Α΄ 95/11.06.2019

Κύρωση του Ποινικού Κώδικα, όπως ισχύει.

Ειδικότερα:

• Άρθρο 15: Έγκλημα που τελείται με παράλειψη.
• Άρθρο 229: Ψευδής καταμήνυση.
• Άρθρο 259: Παράβαση καθήκοντος.

7. Ν. 4620/2019 – ΦΕΚ Α΄ 96/11.06.2019

Κύρωση του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, όπως ισχύει.

8. Εισαγωγικός Νόμος Αστικού Κώδικα

• Άρθρο 105: Ευθύνη του Δημοσίου για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις οργάνων του κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας.
• Άρθρο 106: Εφαρμογή των σχετικών διατάξεων στους δήμους και στα λοιπά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.

Γ. Ευρωπαϊκή νομοθεσία και θεμελιώδη δικαιώματα

9. Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), 1950.

Ειδικότερα:

• Άρθρο 2: Δικαίωμα στη ζωή.
• Άρθρο 3: Απαγόρευση βασανιστηρίων και απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης.
• Άρθρο 6: Δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και τεκμήριο αθωότητας.
• Άρθρο 8: Δικαίωμα σεβασμού ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής.
• Άρθρο 13: Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής.
• Άρθρο 14: Απαγόρευση διακρίσεων κατά την απόλαυση των δικαιωμάτων της Σύμβασης.

Επίσημη πηγή: Συμβούλιο της Ευρώπης – ΕΣΔΑ.

10. Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – 2012/C 326/02.

Ειδικότερα:

• Άρθρο 1: Ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
• Άρθρο 20: Ισότητα έναντι του νόμου.
• Άρθρο 21: Απαγόρευση διακρίσεων.
• Άρθρο 23: Ισότητα γυναικών και ανδρών.
• Άρθρο 24: Δικαιώματα του παιδιού.
• Άρθρο 47: Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου.
• Άρθρο 48: Τεκμήριο αθωότητας και δικαιώματα υπεράσπισης.

Επισημαίνεται ότι ο Χάρτης εφαρμόζεται στα κράτη μέλη όταν αυτά εφαρμόζουν δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 51.

Επίσημη πηγή: EUR-Lex – Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

11. Οδηγία 2012/29/ΕΕ, της 25ης Οκτωβρίου 2012.

Θέσπιση ελάχιστων προτύπων για τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων εγκληματικότητας.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν:

• Άρθρο 1: Σκοπός και αρχή μη διακριτικής αντιμετώπισης.
• Άρθρο 8: Πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης θυμάτων.
• Άρθρο 18: Δικαίωμα προστασίας των θυμάτων.
• Άρθρο 22: Ατομική αξιολόγηση των ειδικών αναγκών προστασίας.

Επίσημη πηγή: EUR-Lex – Οδηγία 2012/29/ΕΕ.

12. Οδηγία (ΕΕ) 2024/1385, της 14ης Μαΐου 2024.

Για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας.

Η οδηγία αποτελεί ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την πρόληψη και αντιμετώπιση των συγκεκριμένων μορφών βίας. Πρέπει να εξετάζεται σε συνδυασμό με τη γενική προστασία των θυμάτων που προβλέπει η Οδηγία 2012/29/ΕΕ.

Προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο: 14 Ιουνίου 2027.

Επίσημη πηγή: EUR-Lex – Οδηγία (ΕΕ) 2024/1385.

Δ. Διεθνείς συμβάσεις και κείμενα ανθρωπίνων δικαιωμάτων

13. Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου – ΟΗΕ, 1948.

Άρθρα 1, 2, 3, 7 και 8: Ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ισότητα, ασφάλεια και έννομη προστασία.

14. Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα – ΟΗΕ, 1966.

Άρθρα 2, 3, 14 και 26: Απαγόρευση διακρίσεων, ισότητα, δίκαιη δίκη και ίση προστασία του νόμου.

Επίσημη πηγή: OHCHR – United Nations Human Rights.

15. Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού – 1989.

Άρθρα 2, 3, 19 και 39: Απαγόρευση διακρίσεων, βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, προστασία από κάθε μορφή βίας και αποκατάσταση των παιδιών θυμάτων.

Επίσημη πηγή: UNICEF – Convention on the Rights of the Child.

16. Σύμβαση CEDAW – 1979.

Σύμβαση για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών.

Παρατίθεται ως ειδικό διεθνές πλαίσιο προστασίας των δικαιωμάτων των γυναικών και όχι ως γενική σύμβαση προστασίας ανδρών και γυναικών.

Επίσημη πηγή: OHCHR – CEDAW.

17. Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης – CETS No. 210, 2011.

Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας.

Ειδικότερα:

• Άρθρο 3: Ορισμοί.
• Άρθρο 4: Θεμελιώδη δικαιώματα, ισότητα και μη διάκριση.
• Άρθρο 5: Υποχρεώσεις του κράτους και δέουσα επιμέλεια.
• Άρθρο 18: Γενικές υποχρεώσεις προστασίας και υποστήριξης.
• Άρθρο 49: Υποχρεώσεις σχετικά με τη διερεύνηση και τις δικαστικές διαδικασίες.

Η Ελλάδα την κύρωσε με τον Ν. 4531/2018 και η Σύμβαση τέθηκε σε ισχύ για την Ελλάδα την 1η Οκτωβρίου 2018.

Επίσημη πηγή: Council of Europe – Istanbul Convention.

11. Θεσμικές, ερευνητικές και στατιστικές πηγές

Οι ακόλουθοι οργανισμοί αποτελούν βασικές πηγές για την τεκμηρίωση, την αξιολόγηση και τη θεσμική παρακολούθηση των ζητημάτων που αναδεικνύονται.

Επίσημες ηλεκτρονικές πηγές

1. Ευρωπαϊκή Επιτροπή
2. FRA – Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ
3. EIGE – Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων
4. GREVIO – Συμβούλιο της Ευρώπης
5. Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου
6. OHCHR – ΟΗΕ
7. UNICEF
8. Ελληνική Στατιστική Αρχή
9. Συνήγορος του Πολίτη
10. Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου
11. Ελληνική Αστυνομία
12. Υπουργείο Δικαιοσύνης

12. Μεθοδολογική και νομική επισήμανση

Η παρούσα τεκμηρίωση αποσκοπεί στην ανάδειξη ζητημάτων θεσμικής ισότητας, προστασίας και λογοδοσίας.

Οι νομοθετικές διατάξεις, οι διεθνείς συμβάσεις και οι ευρωπαϊκές οδηγίες παρατίθενται ως κανονιστικό και θεσμικό πλαίσιο. Δεν υποστηρίζεται ότι όλες οι διατάξεις έχουν ταυτόσημο πεδίο εφαρμογής ή ότι κάθε παράλειψη δημόσιου λειτουργού συνιστά αυτομάτως ποινικό αδίκημα.

Η ύπαρξη πραγματικής διάκρισης, παράλειψης προστασίας ή υπηρεσιακής ευθύνης απαιτεί εξατομικευμένη εξέταση των περιστατικών, των αποδεικτικών στοιχείων, της αρμοδιότητας του οργάνου και των εφαρμοστέων κανόνων.

Η αξιολόγηση των στατιστικών στοιχείων πρέπει να στηρίζεται σε πρωτογενείς πηγές, διαφανή μεθοδολογία, σαφείς ορισμούς και συγκρίσιμα δεδομένα.

Το παρόν παράρτημα αποτελεί τεκμηριωτική βάση θεσμικής παρέμβασης και αίτημα εξέτασης συγκεκριμένων πολιτικών και νομοθετικών ζητημάτων.

ΚΑΤΑΛΗΚΤΙΚΗ ΘΕΣΗ

Η ισότητα δεν είναι προνόμιο. Η προστασία δεν είναι επιλεκτική. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν διαπραγματεύεται.

Κανένας άνδρας δεν πρέπει να αισθάνεται ότι η κοινωνία τον θεωρεί ένοχο λόγω του φύλου του. Κανένα αγόρι δεν πρέπει να μεγαλώνει με την αντίληψη ότι η δική του ασφάλεια, η ψυχική του υγεία και η αξιοπρέπειά του έχουν μικρότερη θεσμική αξία.

Κανένας θεσμός δεν πρέπει να θεωρεί ότι η απουσία ορατότητας ενός προβλήματος ισοδυναμεί με απουσία του προβλήματος.

Και καμία δημόσια αρχή δεν πρέπει να απαλλάσσεται από την υποχρέωση να αιτιολογεί τις πράξεις και τις παραλείψεις της.

Είμαστε απέναντι στις διακρίσεις, στον σεξισμό, στη συλλογική ενοχοποίηση, στην επιλεκτική προστασία και στην ατιμωρησία.

Η προστασία κάθε ανθρώπου είναι υποχρέωση της Πολιτείας. Και αυτή η υποχρέωση δεν μπορεί να έχει εξαιρέσεις λόγω φύλου.