Από Γιάννη Ζαχαρόπουλο
Η ανάγκη ισότιμης και μη στερεοτυπικής αντιμετώπισης των αγοριών από την έναρξη της σχολικής ζωής έως την τριτοβάθμια εκπαίδευση – Η αντιμετώπιση της βίας χωρίς έμφυλη προκατάληψη – Η προστασία των αγοριών από συλλογική ενοχοποίηση και αρνητική στερεοτ…
ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ – ΘΕΣΜΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ
ΤΑ ΑΓΟΡΙΑ ΕΧΟΥΝ ΕΠΙΣΗΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ
Για την ισότιμη μεταχείριση των αγοριών στην εκπαίδευση, την καταπολέμηση των έμφυλων δύο μέτρων και την ανάγκη αναθεώρησης της παιδαγωγικής και θεσμικής ρητορικής που αφορά την αρρενωπότητα
ΠΡΟΣ
Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού
Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας
Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ)
Συνήγορο του Πολίτη
Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ)
Πανελλήνια Ομοσπονδία Αστυνομικών Υπαλλήλων (ΠΟΑΣΥ)
Κέντρο Ερευνών για Θέματα Ισότητας (ΚΕΘΙ)
ΘΕΜΑ
Η ανάγκη ισότιμης και μη στερεοτυπικής αντιμετώπισης των αγοριών από την έναρξη της σχολικής ζωής έως την τριτοβάθμια εκπαίδευση – Η αντιμετώπιση της βίας χωρίς έμφυλη προκατάληψη – Η προστασία των αγοριών από συλλογική ενοχοποίηση και αρνητική στερεοτυπική ρητορική
ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Η παρούσα επιστολή υποβάλλεται ως θεσμική παρέμβαση και αίτημα επανεξέτασης της πολιτικής, παιδαγωγικής και επικοινωνιακής αντιμετώπισης των αγοριών στο ελληνικό εκπαιδευτικό και κοινωνικό σύστημα.
Δεν στρέφεται εναντίον των κοριτσιών.
Δεν αμφισβητεί την ανάγκη προστασίας των γυναικών και των κοριτσιών από τη βία.
Δεν αρνείται την ύπαρξη έμφυλων ανισοτήτων ούτε την ανάγκη πρόληψης της κακοποίησης.
Αμφισβητεί, όμως, την αντίληψη ότι η προώθηση της ισότητας μπορεί να επιτυγχάνεται μέσω μιας παιδαγωγικής ή κοινωνικής ρητορικής που αντιμετωπίζει το αγόρι πρωτίστως ως πιθανό φορέα προνομίου, εξουσίας ή βίας αντί ως παιδί με ατομική προσωπικότητα, δικαιώματα, ανάγκες και αξιοπρέπεια.
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη.
Η καταπολέμηση της βίας δεν απαιτεί την ενοχοποίηση ενός φύλου.
Η προστασία των κοριτσιών δεν απαιτεί την υποβάθμιση των αγοριών.
Η ισότητα των γυναικών δεν απαιτεί την καχυποψία απέναντι στους άνδρες.
Και η παιδεία δεν μπορεί να μετατρέπεται σε μηχανισμό ιδεολογικής διαμόρφωσης των παιδιών με βάση το φύλο τους.
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΛΟ
Υπάρχει ένα θεμελιώδες ερώτημα το οποίο η ελληνική πολιτεία οφείλει να απαντήσει:
Τι μήνυμα δίνουμε σήμερα σε ένα αγόρι για το ποιο είναι;
Από την πρώτη ημέρα στο σχολείο, ένα αγόρι πρέπει να μαθαίνει ότι είναι υπεύθυνο για τις πράξεις του.
Πρέπει να μαθαίνει να σέβεται.
Να μην ασκεί βία.
Να σέβεται τα όρια και τη συναίνεση.
Να ζητά βοήθεια όταν χρειάζεται.
Να προστατεύει τους αδύναμους.
Να αντιμετωπίζει τους άλλους με αξιοπρέπεια.
Αλλά πρέπει ταυτόχρονα να μαθαίνει κάτι εξίσου σημαντικό:
Δεν είναι ένοχο επειδή είναι αγόρι.
Δεν κληρονομεί ηθική ενοχή από το φύλο του.
Δεν είναι υπεύθυνο για εγκλήματα που διέπραξαν άλλοι άνδρες.
Δεν είναι «φορέας» μιας συλλογικής ενοχής.
Δεν πρέπει να μεγαλώνει με την αντίληψη ότι η αρρενωπότητα αποτελεί πρόβλημα που πρέπει να διορθωθεί.
Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να αξιολογεί συμπεριφορές, όχι να αποδίδει ηθικό χαρακτήρα σε παιδιά βάσει βιολογικού φύλου.
ΙΙ. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΜΕΤΡΩΝ ΚΑΙ ΔΥΟ ΣΤΑΘΜΩΝ
Η πραγματική ισότητα απαιτεί συμμετρία.
Εάν μια συμπεριφορά θεωρείται θετική όταν εκδηλώνεται από ένα κορίτσι, αλλά ύποπτη ή «τοξική» όταν εκδηλώνεται από ένα αγόρι, τότε δεν έχουμε ισότητα.
Εάν η δυναμικότητα ενός κοριτσιού ονομάζεται «ενδυνάμωση», ενώ η δυναμικότητα ενός αγοριού αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως πιθανή επιθετικότητα, πρέπει να εξετάσουμε το στερεότυπο που δημιουργείται.
Εάν η αυτοπεποίθηση ενός κοριτσιού θεωρείται επιθυμητή, ενώ η αυτοπεποίθηση ενός αγοριού συνδέεται με «κυριαρχία», υπάρχει πρόβλημα.
Εάν η σεξουαλική αυτονομία ενός κοριτσιού παρουσιάζεται ως χειραφέτηση, ενώ η σεξουαλική συμπεριφορά ενός αγοριού αναλύεται πρωτίστως μέσα από το πρίσμα της «εξουσίας», απαιτείται πολύ μεγαλύτερη παιδαγωγική ακρίβεια.
Η αρχή πρέπει να είναι απλή:
Η ίδια συμπεριφορά πρέπει να αξιολογείται με τα ίδια κριτήρια, ανεξάρτητα από το φύλο του παιδιού.
ΙΙΙ. Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΟΡΙΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ
Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της σύγχρονης συζήτησης είναι η σύγχυση μεταξύ:
βιολογικού φύλου, συμπεριφοράς, κοινωνικών προσδοκιών και εγκληματικής ή κακοποιητικής συμπεριφοράς.
Δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Η σωματική δύναμη δεν είναι βία.
Η ενεργητικότητα δεν είναι επιθετικότητα.
Η ανταγωνιστικότητα δεν είναι κυριαρχία.
Η αποφασιστικότητα δεν είναι κακοποίηση.
Η ανάγκη για ρίσκο δεν είναι εγκληματικότητα.
Η σεξουαλική επιθυμία δεν είναι εξαναγκασμός.
Η αρρενωπότητα δεν είναι παθολογία.
Όταν όμως ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο μετατρέπει συλλογικά χαρακτηριστικά του ανδρικού πληθυσμού σε πιθανές ενδείξεις «τοξικότητας», υπάρχει σοβαρός κίνδυνος στερεοτυπικής αντιμετώπισης.
Η UNESCO αναγνωρίζει πλέον ότι τα αγόρια σε πολλές χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα σχολικής disengagement, χαμηλότερης επίδοσης, επανάληψης τάξεων και μη ολοκλήρωσης της εκπαίδευσης και ότι οι έμφυλες νόρμες μπορούν να επηρεάζουν αρνητικά τη σχέση τους με το σχολείο.
Άρα η λύση δεν μπορεί να είναι:
«Πώς θα διορθώσουμε τα αγόρια;»
Πρέπει να είναι:
«Πώς θα βοηθήσουμε κάθε παιδί να αναπτύξει υγιή, υπεύθυνη και μη βίαιη προσωπικότητα χωρίς να στιγματίσουμε το φύλο του;»
IV. ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ
Δεν μιλάμε για θεωρητικό ζήτημα.
Τα διαθέσιμα εκπαιδευτικά δεδομένα δείχνουν ότι τα αγόρια αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες δυσκολίες.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα PISA 2022, αγόρια και κορίτσια είχαν παρόμοια επίδοση στα μαθηματικά, αλλά τα κορίτσια υπερείχαν των αγοριών στην ανάγνωση κατά 25 μονάδες. Επιπλέον, το ποσοστό αγοριών κάτω από το Level 2 στην ανάγνωση ήταν 44%, έναντι 32% των κοριτσιών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα κορίτσια δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Σημαίνει ότι η εκπαιδευτική πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται σαν να υπάρχει μόνο μία κατεύθυνση έμφυλης ανισότητας.
Η UNESCO το αναγνωρίζει πλέον ρητά:
Η υποστήριξη των αγοριών δεν σημαίνει ότι τα κορίτσια χάνουν.
Η ισότητα στην εκπαίδευση είναι ζήτημα όλων των μαθητών.
V. ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΟΡΙΑ
Ο Ν. 5029/2023 δημιουργεί θεσμικό πλαίσιο για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού.
Ο νόμος περιλαμβάνει ρητά τη σωματική, λεκτική, ψυχολογική, συναισθηματική, κοινωνική, σεξουαλική και διαδικτυακή βία και απαγορεύει προσβολές, διακρίσεις και παρενοχλήσεις μεταξύ άλλων και με βάση το φύλο. Προβλέπει επίσης έρευνα, εκπαιδευτικό υλικό, επιμόρφωση και αποτίμηση των σχετικών δράσεων.
Το ερώτημα συνεπώς δεν είναι αν υπάρχει νομικό πλαίσιο.
Υπάρχει.
Το ερώτημα είναι:
Εφαρμόζεται με πραγματικά συμμετρικό τρόπο;
Όταν ένα αγόρι είναι θύμα βίας από άλλο αγόρι, από κορίτσι ή από ενήλικο, αναγνωρίζεται και υποστηρίζεται ως θύμα με τον ίδιο τρόπο;
Όταν ένα αγόρι υφίσταται σεξουαλική παρενόχληση, αντιμετωπίζεται ως θύμα χωρίς προκατάληψη;
Όταν ένα αγόρι καταγγέλλει κακοποίηση, αντιμετωπίζεται με την ίδια αξιοπιστία;
Όταν η δράστρια είναι κορίτσι ή γυναίκα, εφαρμόζονται τα ίδια παιδαγωγικά και προστατευτικά κριτήρια;
Αυτά δεν είναι ιδεολογικά ερωτήματα.
Είναι ερωτήματα εφαρμογής της ισότητας.
VI. Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΕΝΟΧΗ
Η διδασκαλία της συναίνεσης, του σεβασμού και της μη βίας είναι απολύτως απαραίτητη.
Αυτό όμως μπορεί να γίνει χωρίς να ειπωθεί σε ένα αγόρι:
«Είσαι αγόρι, άρα έχεις προνόμιο και εξουσία».
Μπορεί να ειπωθεί:
«Είσαι άνθρωπος. Οι πράξεις σου είναι δική σου ευθύνη.»
Η διαφορά είναι τεράστια.
Η πρώτη προσέγγιση αποδίδει συλλογική ταυτότητα και ευθύνη.
Η δεύτερη καλλιεργεί ατομική ηθική ευθύνη.
Η δεύτερη είναι παιδαγωγικά ασφαλέστερη και συμβατή με μια πραγματικά καθολική προσέγγιση των δικαιωμάτων.
VII. Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΔΕΝ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΕΙ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΕΝΟΧΟΠΟΙΗΣΗ
Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης περιλαμβάνει εκπαίδευση για την ισότητα, τους μη στερεοτυπικούς ρόλους φύλου, τον αμοιβαίο σεβασμό, την ειρηνική επίλυση συγκρούσεων και τη βία κατά των γυναικών. Παράλληλα, το ίδιο το Συμβούλιο της Ευρώπης αναγνωρίζει ότι υπάρχουν και άλλα θύματα ενδοοικογενειακής βίας, συμπεριλαμβανομένων αγοριών και ανδρών.
Επομένως, η εκπαίδευση για την ισότητα δεν πρέπει να καταλήγει σε μια απλουστευτική εξίσωση:
άνδρας = δράστης
και
γυναίκα = θύμα.
Αυτό θα ήταν το ίδιο το στερεότυπο που υποτίθεται ότι προσπαθούμε να καταπολεμήσουμε.
VIII. Η ΘΕΤΙΚΗ ΑΡΡΕΝΩΠΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ
Τα αγόρια χρειάζονται θετικό πρότυπο ανδρισμού.
Όχι ένα πρότυπο κυριαρχίας.
Όχι ένα πρότυπο βίας.
Αλλά ένα πρότυπο:
θάρρους, αυτοπειθαρχίας, ακεραιότητας, υπευθυνότητας, προστασίας, υπηρεσίας, εργασίας, δημιουργικότητας, πατρότητας, αυτοελέγχου και σεβασμού.
Η υγιής αρρενωπότητα δεν σημαίνει ότι το αγόρι πρέπει να καταπιέζει τα συναισθήματά του.
Σημαίνει ότι πρέπει να μπορεί να τα διαχειρίζεται.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να είναι βίαιο.
Σημαίνει ότι πρέπει να έχει δύναμη και αυτοέλεγχο.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να κυριαρχεί.
Σημαίνει ότι πρέπει να μπορεί να ηγείται χωρίς να καταπιέζει.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να είναι αδιάφορο.
Σημαίνει ότι πρέπει να μπορεί να είναι ευάλωτο χωρίς ντροπή.
Η σύγχρονη ψυχολογική βιβλιογραφία επίσης επισημαίνει ότι ορισμένες άκαμπτες αντιλήψεις περί ανδρισμού μπορούν να δυσκολεύουν τα αγόρια να ζητήσουν βοήθεια, να εκφράσουν ευαλωτότητα και να συνδεθούν με τη μαθησιακή διαδικασία.
Αυτό όμως αποτελεί επιχείρημα υπέρ της υγιούς αρρενωπότητας, όχι υπέρ της απαξίωσης της αρρενωπότητας.
IX. ΤΑ ΜΕΣΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΧΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ
Η δημόσια συζήτηση μπορεί να ενισχύσει ή να καταστρέψει στερεότυπα.
Ένα αγόρι δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ύποπτο επειδή είναι αγόρι.
Ένας άνδρας δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως επικίνδυνος απλώς επειδή είναι άνδρας.
Ταυτόχρονα, ένας δράστης πρέπει να παρουσιάζεται ως δράστης όταν υπάρχουν τα πραγματικά στοιχεία.
Η ΕΣΗΕΑ αναφέρει ρητά στον Κώδικα Δεοντολογίας ότι ο δημοσιογράφος οφείλει να αντιμετωπίζει ισότιμα τους πολίτες χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου και να σέβεται την προσωπικότητα και την αξιοπρέπειά τους.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια η ΕΣΗΕΑ έχει παρουσιάσει κατευθυντήριες γραμμές που προτείνουν τον κανόνα της αντιστρεψιμότητας: εάν αλλάξουμε το φύλο του προσώπου στην είδηση, θα μπορούσε η ίδια ιστορία να ειπωθεί με τον ίδιο τρόπο;
Αυτός ο κανόνας πρέπει να εφαρμοστεί και στην κάλυψη θεμάτων που αφορούν αγόρια και άνδρες.
X. Η ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΘΕΣΜΩΝ
Οι φορείς στους οποίους απευθύνεται η επιστολή έχουν διαφορετικές αρμοδιότητες.
Όλοι όμως έχουν έναν κοινό παρονομαστή:
Δεν μπορούν να προωθούν την ισότητα και ταυτόχρονα να αγνοούν συστηματικά τις ανάγκες ενός ολόκληρου τμήματος του μαθητικού πληθυσμού.
Η προστασία των κοριτσιών είναι υποχρέωση.
Η προστασία των αγοριών είναι επίσης υποχρέωση.
Η πρόληψη της βίας κατά των γυναικών είναι υποχρέωση.
Η πρόληψη της βίας κατά των ανδρών και των αγοριών είναι επίσης ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και προστασίας του παιδιού.
Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΩΝ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ
Από το Δημοτικό μέχρι το Λύκειο, τα παιδιά μεγαλώνουν πλέον μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η σχολική εκπαίδευση, τα παιδικά προγράμματα, τα κινούμενα σχέδια, οι ταινίες, τα βιντεοπαιχνίδια, η διαφήμιση και κυρίως τα κοινωνικά δίκτυα — από το YouTube, το Instagram και το TikTok έως τις πλατφόρμες της Meta και το X — λειτουργούν ως ισχυροί μηχανισμοί διαμόρφωσης αντιλήψεων για το φύλο. Η ελευθερία, η αυτοπεποίθηση και η ανεξαρτησία των κοριτσιών είναι αυτονόητες και απολύτως θεμιτές αξίες. Δεν μπορούν όμως να οικοδομούνται μέσα από ένα νέο στερεότυπο, σύμφωνα με το οποίο το «δυνατό κορίτσι» είναι εκείνο που είναι επιθετικό, περιφρονεί, εξευτελίζει ή επιβάλλεται, ενώ το αγόρι παρουσιάζεται ως ανώριμο, χαλασμένο, ανίκανο, γελοίο ή ως ένα είδος «ελαττωματικού κοριτσιού». Αυτό δεν αποτελεί πραγματική ισότητα· αποτελεί απλώς αντιστροφή στερεοτύπων. Η UNESCO αναγνωρίζει ότι τα μέσα ενημέρωσης επηρεάζουν βαθιά τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται τους ρόλους και τις προσδοκίες των φύλων, ενώ η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ότι τα στερεότυπα διαμορφώνονται ήδη από την παιδική ηλικία και περιορίζουν τις δυνατότητες και τις προσδοκίες τόσο των κοριτσιών όσο και των αγοριών. Επομένως, δεν είναι αποδεκτό να καταδικάζεται το στερεότυπο όταν αφορά τα κορίτσια, αλλά να θεωρείται «ενδυναμωτικό» όταν το αντίστοιχο μήνυμα στρέφεται εναντίον των αγοριών. Η επιθετικότητα δεν γίνεται προοδευτική επειδή την εκδηλώνει ένα κορίτσι, όπως η ευαισθησία δεν πρέπει να θεωρείται ελάττωμα επειδή την εκδηλώνει ένα αγόρι. Ένα παιδί δεν χρειάζεται να απορρίψει το άλλο φύλο για να αποκτήσει αυτοπεποίθηση. Χρειάζεται να μάθει ότι μπορεί να είναι ελεύθερο, δυνατό, δημιουργικό, ευαίσθητο, γενναίο και διαφορετικό χωρίς να υποτιμά κανέναν. Η μέχρι σήμερα μονομερής προσέγγιση πολλών ευρωπαϊκών πολιτικών και προγραμμάτων, η οποία έχει επικεντρωθεί πρωτίστως στην προστασία και ενδυνάμωση των κοριτσιών, οφείλει πλέον να εξετάσει σοβαρά και την εικόνα που δημιουργείται για τα αγόρια. Ακόμη και η σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτική αναγνωρίζει πλέον την ανάγκη να εμπλακούν ουσιαστικά και τα αγόρια και οι άνδρες στην πολιτική ισότητας, καθώς και τον κίνδυνο πόλωσης μεταξύ των φύλων στους νέους.
XI. ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΑΙΤΗΜΑΤΑ
1. Έλεγχος όλων των σχετικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων
Να πραγματοποιηθεί ανεξάρτητος έλεγχος των προγραμμάτων που αφορούν:
φύλο,
έμφυλες σχέσεις,
συναίνεση,
βία,
αρρενωπότητα,
θηλυκότητα,
σεξουαλική αγωγή,
ενδοοικογενειακή βία,
σχολικό εκφοβισμό.
2. Συστηματική αξιολόγηση ανά φύλο
Κάθε πρόγραμμα να αξιολογείται ως προς τις επιπτώσεις του σε:
αγόρια / κορίτσια
και να δημοσιεύονται τα αποτελέσματα.
3. Απαγόρευση συλλογικής ενοχοποίησης
Να αποφεύγεται κάθε εκπαιδευτική διατύπωση που αποδίδει σε παιδιά συλλογική ευθύνη λόγω φύλου.
4. Συμμετρική προσέγγιση της βίας
Να αναγνωρίζονται:
άνδρες και γυναίκες δράστες,
άνδρες και γυναίκες θύματα,
αγόρια και κορίτσια θύματα,
αγόρια και κορίτσια δράστες.
5. Θετική προσέγγιση της αρρενωπότητας
Να αναπτυχθούν εκπαιδευτικά εργαλεία που παρουσιάζουν θετικά πρότυπα ανδρισμού.
6. Έρευνα για τα αγόρια
Να εκπονηθεί εθνική μελέτη για:
σχολική επίδοση,
σχολική αποδέσμευση,
bullying,
βία,
ψυχική υγεία,
συμμετοχή στην εκπαίδευση,
μετάβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση,
εγκατάλειψη εκπαίδευσης,
πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης.
7. Διαφάνεια
Να δημοσιοποιούνται τα δεδομένα και οι αξιολογήσεις των σχετικών προγραμμάτων.
8. Πραγματική συμμετοχή των αγοριών
Τα ίδια τα αγόρια να συμμετέχουν στον σχεδιασμό πολιτικών που τα αφορούν.
9. Συμμετοχή γονέων
Να υπάρχει ουσιαστική ενημέρωση και δυνατότητα θεσμικού διαλόγου με γονείς.
10. Ετήσια έκθεση για τα αγόρια στην εκπαίδευση
Να δημοσιεύεται ετήσια Έκθεση για την Κατάσταση των Αγοριών στην Ελληνική Εκπαίδευση, αντίστοιχη σε σοβαρότητα με τις εκθέσεις που ήδη καταγράφουν άλλες διαστάσεις της ισότητας.
XII. ΕΠΙΛΟΓΟΣ – Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΦΥΛΟ
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται μια νέα γενιά αγοριών που θα μεγαλώσει πιστεύοντας ότι πρέπει να απολογείται για το φύλο της.
Χρειάζεται μια γενιά αγοριών που θα γνωρίζει ότι:
η δύναμη συνοδεύεται από ευθύνη,
η ελευθερία από αυτοέλεγχο,
η ανδρεία από προστασία,
η σεξουαλικότητα από συναίνεση,
η ηγεσία από λογοδοσία,
και η ενηλικίωση από ευθύνη απέναντι στους άλλους.
Αυτό είναι παιδεία.
Αυτό είναι ισότητα.
Αυτό είναι πρόληψη της βίας.
Δεν χρειάζεται να πούμε στα αγόρια ότι είναι «κακά» για να τους μάθουμε να είναι καλά.
Δεν χρειάζεται να τους κάνουμε να ντρέπονται για το φύλο τους για να τους διδάξουμε τον σεβασμό.
Δεν χρειάζεται να καταστρέψουμε την αρρενωπότητα.
Χρειάζεται να δώσουμε στα αγόρια ένα καλύτερο πρότυπο αρρενωπότητας.
Και ταυτόχρονα να διδάξουμε στα κορίτσια ακριβώς το ίδιο θεμελιώδες μήνυμα:
Η ελευθερία σου είναι δική σου.
Η αξιοπρέπειά σου είναι δική σου.
Η συμπεριφορά σου είναι δική σου ευθύνη.
Κανείς δεν έχει δικαίωμα να σε κακοποιεί.
Και εσύ δεν έχεις δικαίωμα να κακοποιείς κανέναν.
Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της ισότητας.
Κανένα παιδί δεν είναι ένοχο επειδή γεννήθηκε αγόρι.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ
UNESCO (2022), Leave no child behind: Global report on boys’ disengagement from education.
UNESCO (2026), What you need to know about boys’ disengagement from education.
UNESCO (2026), Lifting barriers: Boys’ disengagement from education.
OECD (2023), PISA 2022 Results – Greece Country Note.
WHO, Adolescent mental health.
WHO, Coming of age: adolescent health.
American Psychological Association, Boys are facing key challenges in school.
Council of Europe, Istanbul Convention – Article 14: Education.
Council of Europe, Right to Education – Article 2 Protocol No. 1 ECHR.
European Union, Charter of Fundamental Rights, Article 14 – Right to Education.
European Union, Charter of Fundamental Rights, Article 21 – Non-discrimination.
Ελληνική Βουλή, Σύνταγμα της Ελλάδας – Άρθρο 4.
Ν. 2101/1992 – Κύρωση της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Ν. 5029/2023 – «Ζούμε Αρμονικά Μαζί – Σπάμε τη Σιωπή».
ΕΣΗΕΑ – Αρχές Δεοντολογίας Δημοσιογραφικού Επαγγέλματος.
ΕΣΗΕΑ – Κατευθυντήριες γραμμές με γνώμονα την ισότητα των φύλων στη δημοσιογραφική κάλυψη.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α΄
ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΕΛΛΕΙΨΕΩΝ ΚΑΙ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑ ΦΟΡΕΑ
Α. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
Διαπιστούμενο ζήτημα
Το Υπουργείο έχει κεντρική ευθύνη για την εκπαιδευτική πολιτική, τα αναλυτικά προγράμματα, την πρόληψη της σχολικής βίας και την εκπαιδευτική πολιτική για την ισότητα.
Ο Ν. 5029/2023 προβλέπει έρευνα, εκπαιδευτικά προγράμματα, επιμόρφωση και αξιολόγηση δράσεων κατά της σχολικής βίας.
Ζητείται
έλεγχος περιεχομένου των σχετικών προγραμμάτων,
έλεγχος για συμμετρική μεταχείριση,
στατιστική παρακολούθηση των αγοριών,
αξιολόγηση αποτελεσμάτων ανά φύλο,
ειδική στρατηγική για τη σχολική αποδέσμευση των αγοριών.
Β. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ – ΙΕΠ
Το ΙΕΠ έχει κρίσιμο ρόλο στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και την υποστήριξη εκπαιδευτικών δράσεων.
Ο Ν. 5029/2023 προβλέπει ρητά συμμετοχή του ΙΕΠ σε δράσεις, προγράμματα, επιμόρφωση και επιστημονική αξιολόγηση.
Υπάρχουν εκπαιδευτικά υλικά που ασχολούνται με την έμφυλη βία και τις έμφυλες ταυτότητες.
Ζητείται
Το ΙΕΠ να δημοσιοποιήσει:
ποια προγράμματα αφορούν ειδικά αγόρια,
ποια δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν για τον σχεδιασμό τους,
πώς αξιολογείται η επίδρασή τους στα αγόρια,
εάν εξετάζεται πιθανή αρνητική επίδραση από στερεοτυπική παρουσίαση της αρρενωπότητας,
ποια υλικά αφορούν αγόρια ως θύματα,
ποια αφορούν κορίτσια ως πιθανούς δράστες,
ποια προγράμματα προωθούν θετικά πρότυπα ανδρισμού.
Γ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ
Το Υπουργείο έχει κεντρικό ρόλο στην πολιτική ισότητας και αντιμετώπισης της βίας.
Το ζήτημα δεν είναι εάν πρέπει να συνεχιστούν οι πολιτικές προστασίας των γυναικών.
Πρέπει.
Το ζήτημα είναι εάν η πολιτική ισότητας μπορεί να είναι ολόκληρη χωρίς συστηματική πολιτική για αγόρια και άνδρες.
Ζητείται
εθνική πολιτική για τα αγόρια,
δεδομένα για αγόρια θύματα,
έρευνα για άνδρες και αγόρια θύματα βίας,
συμμετρική πολιτική πρόληψης,
αξιολόγηση της ρητορικής που αφορά την αρρενωπότητα.
Δ. ΚΕΘΙ
Το ΚΕΘΙ έχει σημαντικό θεσμικό και ερευνητικό ρόλο στα θέματα ισότητας.
Η ίδια η εκπαιδευτική δραστηριότητα του ΚΕΘΙ έχει αξιοποιηθεί σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας για ζητήματα έμφυλης ισότητας και εκπαιδευτικό υλικό για παιδιά και εφήβους.
Το θεσμικό ερώτημα
Μπορεί ένας φορέας ισότητας να θεωρεί ολοκληρωμένη την ισότητα όταν εξετάζει κυρίως τις ανισότητες εις βάρος των κοριτσιών αλλά δεν αναπτύσσει αντίστοιχη συστηματική χαρτογράφηση των προβλημάτων των αγοριών;
Ζητείται
δημοσιοποίηση μελετών για αγόρια,
ειδική έρευνα για boys’ educational disadvantage,
μελέτη ανδρικής θυματοποίησης,
συμμετρική ανάλυση στερεοτύπων,
αξιολόγηση της γλώσσας που χρησιμοποιείται για την αρρενωπότητα.
Ε. ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ
Ο Συνήγορος καλείται να εξετάσει το ζήτημα υπό το πρίσμα:
της ισότητας,
της μη διάκρισης,
των δικαιωμάτων του παιδιού,
της ποιότητας της εκπαίδευσης,
της προστασίας από στερεοτυπική μεταχείριση.
Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου συνδέει το δικαίωμα στην εκπαίδευση με την απαγόρευση των διακρίσεων. Το Συμβούλιο της Ευρώπης επισημαίνει ότι η εκπαίδευση πρέπει να είναι αντικειμενική και πλουραλιστική.
Ζητείται
Να εξεταστεί εάν υφίσταται επαρκής θεσμική προστασία των αγοριών από:
στερεοτυπική αντιμετώπιση,
συλλογική ενοχοποίηση,
άνιση παιδαγωγική μεταχείριση,
ανεπαρκή αναγνώριση ως θυμάτων.
ΣΤ. ΕΣΗΕΑ
Ο Κώδικας Δεοντολογίας απαιτεί ισότιμη αντιμετώπιση χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου και σεβασμό στην αξιοπρέπεια.
Ζητείται
Να εξεταστεί η δημοσιογραφική κάλυψη:
αγοριών ως θυμάτων,
ανδρών ως θυμάτων,
γυναικών ως δραστών,
ανδρών ως δραστών,
θεμάτων αρρενωπότητας.
Να εφαρμοστεί συστηματικά ο κανόνας της αντιστρεψιμότητας που ήδη προτείνεται στη δημοσιογραφική δεοντολογία.
Ζ. ΠΟΑΣΥ
Η Αστυνομία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης περιστατικών βίας.
Η ισότιμη προστασία πρέπει να σημαίνει ότι κάθε θύμα αντιμετωπίζεται ως θύμα, ανεξάρτητα από το φύλο του.
Ζητείται
εκπαίδευση για την αναγνώριση ανδρών και αγοριών ως θυμάτων,
αντιμετώπιση γυναικών και ανδρών ως πιθανών δραστών με τα ίδια αντικειμενικά κριτήρια,
καταγραφή περιστατικών ανά φύλο θύματος και δράστη,
ειδική μέριμνα για αγόρια που διστάζουν να καταγγείλουν.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β΄
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
1. Σύνταγμα της Ελλάδας – Άρθρο 4
Το άρθρο 4 παρ. 1 ορίζει:
«Οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου.»
Η παρ. 2 προβλέπει ότι Έλληνες και Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις.
Η αρχή αυτή αποτελεί το βασικό συνταγματικό θεμέλιο για την απαίτηση συμμετρικής αντιμετώπισης.
2. Σύνταγμα – Άρθρο 16
Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του κράτους και συνδέεται με την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή και τη διάπλαση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών.
Επομένως, το εκπαιδευτικό σύστημα δεν πρέπει να καλλιεργεί συλλογική ενοχή, αλλά ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.
3. Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού
Η Ελλάδα έχει κυρώσει τη Σύμβαση με τον Ν. 2101/1992.
Το άρθρο 2 απαγορεύει διακρίσεις εις βάρος των παιδιών, μεταξύ άλλων λόγω φύλου.
Το άρθρο 3 καθιστά το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού πρωταρχική consideration.
Το άρθρο 28 κατοχυρώνει το δικαίωμα στην εκπαίδευση.
Η Σύμβαση απαιτεί επίσης την ανάπτυξη της προσωπικότητας, των ταλέντων και των πνευματικών και σωματικών ικανοτήτων του παιδιού στο μέγιστο δυνατό βαθμό.
4. Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου
Το άρθρο 14 απαγορεύει τις διακρίσεις κατά την απόλαυση των δικαιωμάτων της Σύμβασης.
Το άρθρο 2 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου κατοχυρώνει το δικαίωμα στην εκπαίδευση.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης αναγνωρίζει ρητά τη σύνδεση δικαιώματος στην εκπαίδευση και μη διάκρισης.
5. Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Το άρθρο 14 κατοχυρώνει το δικαίωμα στην εκπαίδευση.
Το άρθρο 21 απαγορεύει τις διακρίσεις, μεταξύ άλλων λόγω φύλου.
6. Ν. 5029/2023 – Ενδοσχολική βία και εκφοβισμός
Ο Ν. 5029/2023 θεσπίζει πλαίσιο πρόληψης και αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι αναγνωρίζει πολλαπλές μορφές βίας και περιλαμβάνει τις διακρίσεις και παρενοχλήσεις με βάση το φύλο. Παράλληλα προβλέπει έρευνα, επιμόρφωση, εκπαιδευτικό υλικό και αξιολόγηση δράσεων.
7. Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης
Το άρθρο 14 προβλέπει εκπαιδευτικό υλικό για την ισότητα, τους μη στερεοτυπικούς ρόλους φύλου, τον αμοιβαίο σεβασμό και τη μη βίαιη επίλυση συγκρούσεων.
Η Σύμβαση όμως δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως άδεια συλλογικής ενοχοποίησης των ανδρών ή των αγοριών.
Το ίδιο το Συμβούλιο της Ευρώπης αναγνωρίζει άνδρες και αγόρια ως πιθανά θύματα ενδοοικογενειακής βίας.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ΄
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ
1. UNESCO – Boys’ disengagement from education
Η UNESCO έχει αναπτύξει ειδικό διεθνές έργο για την αποδέσμευση των αγοριών από την εκπαίδευση.
Η UNESCO αναφέρει ότι σε πολλές χώρες τα αγόρια αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο επανάληψης τάξεων, μη ολοκλήρωσης της εκπαίδευσης και χαμηλών μαθησιακών αποτελεσμάτων.
Το 2026 η UNESCO επανέλαβε ότι η αντιμετώπιση των προβλημάτων των αγοριών δεν είναι ανταγωνιστική προς την εκπαίδευση των κοριτσιών.
2. OECD – PISA 2022 Greece
Στην Ελλάδα:
τα αγόρια και τα κορίτσια είχαν παρόμοια επίδοση στα μαθηματικά,
τα κορίτσια υπερείχαν των αγοριών στην ανάγνωση κατά 25 μονάδες,
44% των αγοριών έναντι 32% των κοριτσιών βρισκόταν κάτω από το Level 2 στην ανάγνωση.
Τα δεδομένα αυτά επιβάλλουν πολιτική που εξετάζει σοβαρά και το boys’ educational disadvantage.
3. UNESCO – Gender equality is not a zero-sum game
Η UNESCO υπογραμμίζει ότι η επίτευξη ισότητας στην εκπαίδευση αφορά όλους τους μαθητές και ότι η υποστήριξη των αγοριών δεν στερεί τίποτα από τα κορίτσια.
Αυτό πρέπει να αποτελέσει βασική αρχή της ελληνικής πολιτικής.
4. WHO – Εφηβική υγεία
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει ότι τόσο αγόρια όσο και κορίτσια αντιμετωπίζουν βία, bullying και διαφορετικούς κινδύνους κατά την εφηβεία και ότι οι πολιτικές πρέπει να προσαρμόζονται στους τύπους βίας που αντιμετωπίζει κάθε ομάδα.
5. APA – Αγόρια και σχολείο
Η American Psychological Association έχει επισημάνει ότι συγκεκριμένες κοινωνικές προσδοκίες γύρω από την αρρενωπότητα μπορούν να επηρεάσουν τη σχέση των αγοριών με τη σχολική μάθηση και την αναζήτηση βοήθειας.
Αυτό ενισχύει την ανάγκη για θετικά πρότυπα αρρενωπότητας, όχι για συλλογική απαξίωση των αγοριών.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ – Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΤΑ ΑΓΟΡΙΑ
Εισαγωγή
Η συζήτηση για την ισότητα των φύλων στην εκπαίδευση έχει για δεκαετίες επικεντρωθεί — δικαίως σε πολλές περιπτώσεις — στις ανισότητες που αντιμετωπίζουν τα κορίτσια.
Ωστόσο, η διεθνής εικόνα έχει μεταβληθεί σημαντικά.
Τα τελευταία χρόνια, μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί όπως η UNESCO, η UNICEF, ο OECD, η Παγκόσμια Τράπεζα και το Συμβούλιο της Ευρώπης αναγνωρίζουν ολοένα σαφέστερα ότι η εκπαιδευτική ανισότητα δεν έχει μία μόνο κατεύθυνση.
Σε πολλές χώρες και σε συγκεκριμένες εκπαιδευτικές διαστάσεις, τα αγόρια εμφανίζουν πλέον σημαντικά μειονεκτήματα έναντι των κοριτσιών.
Αυτό δεν ακυρώνει τις ανισότητες που αντιμετωπίζουν τα κορίτσια.
Ακυρώνει όμως την ιδέα ότι μια πολιτική ισότητας μπορεί να είναι πραγματικά ολοκληρωμένη εάν αντιμετωπίζει μόνο τη μία πλευρά της εικόνας.
Η αρχή που πρέπει να καθοδηγεί την ελληνική πολιτεία είναι συνεπώς απλή:
Δεν ζητάμε να εγκαταλειφθεί η ισότητα των φύλων. Ζητάμε να εφαρμοστεί σε ολόκληρο το φάσμα των παιδιών — συμπεριλαμβανομένων των αγοριών.
1. UNESCO – Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΓΟΡΙΩΝ ΩΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΖΗΤΗΜΑ
Η UNESCO έχει πλέον αναγνωρίσει την εκπαιδευτική αποδέσμευση και υποεπίδοση των αγοριών ως ξεχωριστό διεθνές ζήτημα πολιτικής.
Η έκθεση:
“Leave no child behind: Global report on boys’ disengagement from education”
εξετάζει ειδικά τους λόγους για τους οποίους αγόρια εγκαταλείπουν την εκπαίδευση, αποτυγχάνουν να ολοκληρώσουν εκπαιδευτικές βαθμίδες ή εμφανίζουν χαμηλότερα μαθησιακά αποτελέσματα.
Η σημασία της εξέλιξης αυτής είναι θεμελιώδης.
Για πρώτη φορά δεν μιλάμε απλώς για μεμονωμένες ερευνητικές παρατηρήσεις.
Μιλάμε για διεθνή θεσμική αναγνώριση ότι τα αγόρια αποτελούν επίσης πληθυσμό που μπορεί να χρειάζεται στοχευμένη εκπαιδευτική πολιτική.
Η UNESCO αντιμετωπίζει πλέον το ζήτημα των αγοριών ως μέρος της ευρύτερης συζήτησης για την επίτευξη πραγματικής ισότητας στην εκπαίδευση.
Η συνέπεια για την Ελλάδα
Η ελληνική εκπαιδευτική πολιτική δεν μπορεί να επικαλείται την «ισότητα των φύλων» και να αγνοεί ταυτόχρονα τις εκπαιδευτικές ανισότητες που εμφανίζονται εις βάρος των αγοριών.
Η ισότητα δεν σημαίνει:
“προτεραιότητα στα προβλήματα του ενός φύλου”.
Σημαίνει:
“εντοπίζουμε κάθε πραγματικό μειονέκτημα και παρεμβαίνουμε όπου υπάρχει”.
2. OECD – PISA: ΤΑ ΑΓΟΡΙΑ ΥΣΤΕΡΟΥΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ
Τα δεδομένα του OECD/PISA 2022 παρέχουν ιδιαίτερα ισχυρή διεθνή τεκμηρίωση.
Σε επίπεδο OECD, τα αγόρια υπερείχαν των κοριτσιών στα μαθηματικά κατά περίπου 9 μονάδες, ενώ τα κορίτσια υπερείχαν των αγοριών στην ανάγνωση κατά περίπου 24 μονάδες.
Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι:
31% των αγοριών έναντι 22% των κοριτσιών στις χώρες του OECD δεν έφτασαν το βασικό επίπεδο επάρκειας στην ανάγνωση.
Ο OECD επισημαίνει επίσης ότι σε 78 από τις 80 χώρες και οικονομίες του PISA 2022 υπήρχε μεγαλύτερο ποσοστό αγοριών χαμηλών επιδόσεων στην ανάγνωση από ό,τι κοριτσιών.
Αυτό δεν είναι περιθωριακό εύρημα.
Είναι παγκόσμιο εκπαιδευτικό μοτίβο.
3. ΕΛΛΑΔΑ – ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ PISA ΕΙΝΑΙ ΑΚΟΜΗ ΠΙΟ ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΑ
Η ελληνική περίπτωση καθιστά το ζήτημα ακόμη πιο επιτακτικό.
Σύμφωνα με το OECD PISA 2022 Country Note – Greece:
αγόρια και κορίτσια είχαν παρόμοιες επιδόσεις στα μαθηματικά,
τα κορίτσια υπερείχαν των αγοριών στην ανάγνωση κατά 25 μονάδες,
το 44% των αγοριών βρισκόταν κάτω από το Level 2 στην ανάγνωση,
έναντι 32% των κοριτσιών.
Επομένως, σχεδόν ένα στα δύο αγόρια στην Ελλάδα που συμμετείχαν στην PISA 2022 δεν έφτασε το βασικό επίπεδο επάρκειας στην ανάγνωση.
Αυτό αποτελεί σοβαρό εκπαιδευτικό ζήτημα.
Και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα υποσημείωση μιας γενικότερης πολιτικής για την ισότητα.
Ερώτημα προς το Υπουργείο Παιδείας:
Ποια συγκεκριμένη εθνική στρατηγική υπάρχει για τη μείωση του συγκεκριμένου χάσματος εις βάρος των αγοριών;
4. UNICEF – Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΦΟΡΑ ΑΓΟΡΙΑ ΚΑΙ ΚΟΡΙΤΣΙΑ
Η UNICEF έχει διατυπώσει με σαφήνεια ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα που υπηρετούν την ισότητα των φύλων πρέπει να ενδυναμώνουν και τα κορίτσια και τα αγόρια.
Comments are closed.