ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Συνταγματική, δεοντολογική και ποινική αξιολόγηση του δημοσιεύματος και της αρχής των «δύο μέτρων και δύο σταθμών» ως προς την ψυχική υγεία των φύλων

Α. ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Η παρούσα κριτική δεν αμφισβητεί σε καμία περίπτωση το δικαίωμα των γυναικών να μιλούν δημόσια για την επιλόχεια ψύχωση, την εμμηνόπαυση, τη μητρότητα ή οποιοδήποτε άλλο ζήτημα σωματικής ή ψυχικής υγείας.

Αντιθέτως, το ίδιο δικαίωμα πρέπει να αναγνωρίζεται απολύτως και στους άνδρες.

Το άρθρο 4 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος κατοχυρώνει την ισότητα ενώπιον του νόμου και την ισότητα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων ανδρών και γυναικών. Η συνταγματική αρχή της ισότητας δεν επιτρέπει ένα σύστημα στο οποίο η ψυχική οδύνη ενός φύλου αντιμετωπίζεται ως κοινωνικά και θεσμικά σημαντικότερη από την αντίστοιχη οδύνη του άλλου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση μεταξύ:

1. της ελευθερίας ενός ιδιωτικού μέσου ενημέρωσης να εκφράζει άποψη,
2. της κρατικής υποχρέωσης να αντιμετωπίζει ισότιμα τους πολίτες,
3. και της ευρύτερης συνταγματικής απαίτησης για σεβασμό της ανθρώπινης αξίας και της ισότητας.

Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν είναι ότι το δημοσίευμα μιλά για γυναικεία προβλήματα. Το πρόβλημα προκύπτει εφόσον η λογική που προβάλλεται ως γενική αρχή —«μίλα χωρίς να σε χλευάζουν, ζήτησε βοήθεια, η κοινωνία οφείλει να ακούσει»— εφαρμόζεται επιλεκτικά και δεν αναγνωρίζεται με την ίδια ένταση όταν το υποκείμενο είναι άνδρας.

Η συνταγματικά προβληματική κατάσταση θα ήταν ιδιαίτερα σοβαρή εάν δημόσιος φορέας, υπουργείο, κρατική υπηρεσία ή δημόσια πολιτική υιοθετούσε διαφορετικό επίπεδο προστασίας, χρηματοδότησης ή πρόσβασης στην ψυχική υγεία ανάλογα με το φύλο χωρίς αντικειμενική και εύλογη αιτιολόγηση.

Επομένως, το βασικό συνταγματικό αίτημα είναι:

Η αρχή «μίλα και ζήτησε βοήθεια» πρέπει να είναι καθολική και όχι έμφυλα επιλεκτική.

Β. ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Το ζήτημα είναι ακόμη πιο άμεσο σε επίπεδο δημοσιογραφικής δεοντολογίας.

Ο Κώδικας Επαγγελματικής Ηθικής και Κοινωνικής Ευθύνης των δημοσιογράφων της ΕΣΗΕΑ επιβάλλει, μεταξύ άλλων, την υποχρέωση μετάδοσης της πληροφορίας ανεπηρέαστα από προσωπικές πολιτικές, κοινωνικές, θρησκευτικές, φυλετικές και πολιτισμικές πεποιθήσεις και απαιτεί διάκριση μεταξύ είδησης και σχολίου.

Το συγκεκριμένο δημοσίευμα είναι άρθρο γνώμης/σχολιασμού και επομένως διαθέτει ευρύτερο περιθώριο αξιολογικής κρίσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι απαλλάσσεται από κάθε υποχρέωση δεοντολογικής ισορροπίας.

Προβληματικό σημείο 1 — Ασύμμετρη εφαρμογή της αρχής της μη απαξίωσης

Το άρθρο καταδικάζει με έντονο τρόπο τη χλεύη, την αμφισβήτηση και την απαξίωση που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι γυναίκες όταν μιλούν για την ψυχική ή σωματική τους κατάσταση.

Η αρχή αυτή είναι απολύτως θεμιτή.

Δεν εξηγείται όμως γιατί η ίδια ακριβώς αρχή δεν επεκτείνεται ρητά και στους άνδρες.

Η παράλειψη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ένα άρθρο που επιχειρεί να διατυπώσει μια γενικότερη κοινωνική θέση για το ποιος δικαιούται να μιλά για την ψυχική του υγεία.

Προβληματικό σημείο 2 — Η φράση «η εντολή παραμένει ίδια: ΣΩΠΑ»

Η φράση:

«Από τη γέννα μέχρι το τέλος της αναπαραγωγικής ηλικίας, η εντολή παραμένει ίδια: ΣΩΠΑ.»

παρουσιάζει ένα συγκεκριμένο κοινωνικό αφήγημα ως γενικευμένη πραγματικότητα.

Ως δημοσιογραφικός σχολιασμός μπορεί να αποτελεί άποψη. Ωστόσο, όταν χρησιμοποιείται ως γενικό συμπέρασμα χωρίς αντίστοιχη αναφορά στις κοινωνικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι άνδρες, δημιουργείται μια μονοδιάστατη απεικόνιση της κοινωνικής σιωπής.

Οι άνδρες επίσης αντιμετωπίζουν ισχυρές κοινωνικές προσδοκίες να μη μιλούν για αδυναμία, φόβο, κατάθλιψη, οικονομική αποτυχία, οικογενειακή κατάρρευση ή ψυχική εξουθένωση.

Η παράλειψη αυτή είναι δεοντολογικά σημαντική όταν το άρθρο χρησιμοποιεί ως κεντρικό του μήνυμα την ανάγκη να «ακούμε» όσους υποφέρουν.

Προβληματικό σημείο 3 — «Δεν τους ενοχλούν όσα περνούν οι γυναίκες. Τους ενοχλεί που οι γυναίκες άρχισαν να τα λένε»

Η συγκεκριμένη φράση αποτελεί ισχυρή αξιολογική γενίκευση.

Δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένο πρόσωπο ή συγκεκριμένο περιστατικό, αλλά αποδίδει ένα κοινό κίνητρο σε ένα αόριστα προσδιορισμένο «τους».

Η δημοσιογραφική δεοντολογία επιτρέπει την κριτική και το σχόλιο, αλλά απαιτεί προσοχή ώστε η προσωπική ή ιδεολογική θέση να μην παρουσιάζεται ως αυτονόητο πραγματικό γεγονός.

Το αντίστοιχο ερώτημα είναι:

Εάν η απαξίωση των γυναικών επειδή μιλούν για τα προβλήματά τους είναι καταδικαστέα, γιατί η ίδια λογική δεν εφαρμόζεται όταν άνδρες μιλούν για τα δικά τους προβλήματα;

Προβληματικό σημείο 4 — Επιλεκτική ορατότητα της ψυχικής υγείας

Το άρθρο χρησιμοποιεί την υπόθεση Lindsay Clancy ως αφορμή για την ανάδειξη της επιλόχειας ψύχωσης και της ανάγκης έγκαιρης αναζήτησης βοήθειας.

Αυτό είναι απολύτως θεμιτό.

Ωστόσο, η συζήτηση περί ψυχικής υγείας δεν μπορεί να μετατρέπεται σε πεδίο όπου ορισμένες έμφυλες εμπειρίες θεωρούνται αυτομάτως κοινωνικά ορατές, ενώ άλλες παραμένουν αόρατες.

Η δεοντολογικά συνεπής θέση θα ήταν:

Κάθε άνθρωπος που υποφέρει πρέπει να έχει δικαίωμα να μιλήσει, ανεξάρτητα από το φύλο του.

Γ. ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Εδώ απαιτείται ιδιαίτερη νομική ακρίβεια.

Η απλή έκφραση μιας αμφιλεγόμενης ή ακόμη και έντονα μονόπλευρης άποψης δεν αποτελεί από μόνη της ποινικό αδίκημα.

Ο Ποινικός Κώδικας προστατεύει, μεταξύ άλλων, την τιμή και την υπόληψη συγκεκριμένων προσώπων. Το άρθρο 361 ΠΚ αφορά την εξύβριση, ενώ τα άρθρα περί δυσφήμησης αφορούν διαφορετικές προϋποθέσεις και πραγματικούς ισχυρισμούς. Οι σχετικές διατάξεις έχουν τροποποιηθεί και με τον Ν. 5090/2024.

.Επομένως, νομικά ορθά θα πρεπει να αποφευγονται υπονοουμενα και πραξεις μισανδρικές.

Η ορθή νομική διατύπωση είναι διαφορετική:

Το περιεχόμενο πρέπει να αξιολογείται υπό το πρίσμα των ορίων της ελευθερίας της έκφρασης, της προστασίας της προσωπικότητας και της ενδεχόμενης στοχοποίησης συγκεκριμένων προσώπων ή ομάδων, εφόσον συντρέχουν τα απαιτούμενα πραγματικά περιστατικά.

Ειδικότερα, ερευνα για δεοντολογικό ζήτημα ανακύπτει απο συγκεκριμένες εκφράσεις που περιείχαν τα απαιτούμενα στοιχεία κάποιου υπερβολικής έκφρασης με αποτέλεσμα τη γενίκευση, τηνπροσβολή προσώπου, εν γνώσει ψευδή ισχυρισμό λόγο φύλου.

Δ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ

Το βασικό πρόβλημα του δημοσιεύματος δεν είναι ότι υπερασπίζεται τις γυναίκες.

Το πρόβλημα είναι ότι διατυπώνει μια σημαντική και κατά βάση σωστή αρχή —ότι η κοινωνία πρέπει να επιτρέπει στους ανθρώπους να μιλούν για την ψυχική και σωματική τους υγεία χωρίς χλεύη— με τρόπο που παραμένει ουσιαστικά μονομερής.

Το άρθρο αναφέρει ότι:

• οι γυναίκες πρέπει να μπορούν να μιλούν για τις δυσκολίες τους,
• η κοινωνία δεν πρέπει να τις ντροπιάζει επειδή ζητούν βοήθεια,
• η ψυχική ασθένεια πρέπει να αντιμετωπίζεται σοβαρά,
• η σιωπή μπορεί να έχει τραγικές συνέπειες,
• και η δημόσια συζήτηση μπορεί να βοηθήσει ένα άτομο να αναγνωρίσει ότι χρειάζεται βοήθεια.

Καμία από αυτές τις αρχές δεν πρέπει να περιορίζεται στις γυναίκες.

Εάν ένας άνδρας πει:

«Έχω κατάθλιψη.»

πρέπει να ακούσουμε.

Εάν πει:

«Δεν μπορώ να ανταπεξέλθω οικονομικά.»

πρέπει να ακούσουμε.

Εάν πει:

«Έχω χάσει την επαφή με τα παιδιά μου και καταρρέω.»

πρέπει να ακούσουμε.

Εάν πει:

«Δεν μπορώ πλέον να αντέξω την πίεση.»

πρέπει να ακούσουμε.

Και εάν ένας άνδρας ζητήσει ψυχολογική ή κοινωνική βοήθεια, η απάντηση δεν μπορεί να είναι:

«Είσαι άνδρας, βρες μόνος σου λύση.» – και το ακουσαμε σε πληθος ΜΙΝΤΙΑ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ!

Ούτε μπορεί η κοινωνία να θεωρεί αυτονόητο ότι ένας άνδρας που αντιμετωπίζει οικονομική ή στεγαστική δυσκολία απλώς «ας πάει να νοικιάσει κάπου», ενώ την ίδια στιγμή θεωρεί αυτονόητο ότι μια γυναίκα που αντιμετωπίζει ψυχική ή κοινωνική δυσκολία χρειάζεται θεσμική υποστήριξη.

Αυτό ακριβώς είναι το ζήτημα των δύο μέτρων και δύο σταθμών.

Δεν ζητείται αφαίρεση δικαιωμάτων από τις γυναίκες.

Ζητείται η καθολική εφαρμογή της ίδιας αρχής.

Η αρχή πρέπει να είναι:

ΜΙΛΑ — ΑΚΟΥΜΕ — ΒΟΗΘΑΜΕ.

Όχι:

ΜΙΛΑ, εφόσον ανήκεις στη σωστή κατηγορία.

Η πραγματική ισότητα δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν τα ίδια προβλήματα.

Σημαίνει ότι όταν ένας άνθρωπος αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα, η αξία της ζωής, της ψυχικής του υγείας και της αξιοπρέπειάς του δεν μειώνεται επειδή είναι άνδρας.

ΤΕΛΙΚΗ ΘΕΣΗ

Το δημοσίευμα μπορεί και πρέπει να κριθεί αυστηρά ως προς την ισορροπία, την καθολικότητα των αρχών του και την αποφυγή έμφυλων γενικεύσεων.

Η σοβαρότερη και νομικά περισσότερο υπερασπίσιμη κριτική είναι ότι:

μια αρχή που παρουσιάζεται ως καθολική αρχή ανθρωπίνων δικαιωμάτων —το δικαίωμα να μιλάς για την ψυχική σου υγεία χωρίς χλεύη, απαξίωση και κοινωνική τιμωρία— πρέπει να εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το φύλο.

Η Πολιτεία, τα μέσα ενημέρωσης, οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας και οι κοινωνικοί θεσμοί δεν μπορούν να απαιτούν από τους άνδρες να «μιλήσουν» για την ψυχική τους υγεία και ταυτόχρονα να τους αντιμετωπίζουν ως λιγότερο άξιους κοινωνικής προστασίας όταν πράγματι μιλούν. EΡΤ, ΕΡΤ3,ΕΡΤΝΕWS – ΜΕGA – SKAI – Γραφειο Τυπου ΕΛΑΣ – Ψυχολογοι – Τοποθετηση Ψυχιατρικης Ομαδας Παν. Κρητης.

Η ψυχική υγεία δεν είναι γυναικείο δικαίωμα. Είναι ανθρώπινο δικαίωμα.

Και η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας δεν μπορεί να λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά.

Equal Standards in Mental Health, Criminal Responsibility and Gender Equality

This appendix examines a broader problem raised by the public discussion surrounding the Lindsay Clancy case and the article published by LadyLike on 28 August 2026. The article makes an important and legitimate point: women must be able to speak openly about postpartum psychosis, menopause, motherhood, psychological distress and other aspects of their health without being mocked, humiliated or discouraged from seeking help. The principle that people should be encouraged to speak about mental-health difficulties and seek professional assistance is entirely legitimate.

However, this principle cannot be selectively applied according to sex.

If society tells women “speak”, “seek help” and “you deserve to be heard”, the same message must be available to men. Men also experience depression, psychological distress, social isolation, economic insecurity, bereavement, family breakdown, loss of employment and other circumstances that can seriously affect mental health. The World Health Organization has specifically identified self-reliance, difficulty expressing emotions and expectations of self-control as barriers to men’s help-seeking, while noting that men are less likely to seek mental-health assistance and have substantially higher suicide rates.

This is therefore not an argument against women’s mental-health advocacy. It is an argument for making its underlying principle genuinely universal.

1. Equality before the law and public policy

The central constitutional and human-rights principle is equality. Mental-health protection, access to care, dignity and the right to seek assistance should not become effectively gender-specific entitlements.

Gender equality cannot mean that one sex receives recognition for speaking about its vulnerabilities while the vulnerabilities of the other sex remain socially invisible. WHO itself recognizes that harmful gender norms can negatively affect boys’ and men’s health, discourage help-seeking and have serious consequences for men’s mental health. WHO further describes gender mainstreaming as requiring consideration of the experiences of both women and men in health policies and services.

Accordingly, the appropriate standard is not “women’s issues versus men’s issues”. It is equal recognition of human suffering.

2. Mental illness must never become an automatic justification for criminal conduct

Recognition of mental illness must not be confused with automatic exemption from criminal responsibility.

A psychiatric diagnosis, failure to take medication, or reference to a particular mental-health condition cannot, by itself, determine whether a person was criminally responsible for a serious offence. Criminal responsibility must be assessed individually, on the basis of the applicable law, expert psychiatric evidence, the person’s condition at the relevant time, capacity and all available evidence.

This principle must apply equally to women and men.

Mental illness should neither be treated as an automatic excuse for a female offender nor dismissed as irrelevant when the offender is male. The same scientific and legal criteria should apply regardless of sex.

Mental illness requires medical understanding and appropriate treatment; criminal conduct requires individual scientific and judicial assessment. The two must not be conflated.

3. Journalistic ethics and proportionality

The issue also raises questions of journalistic ethics.

The Greek Journalists’ Union (ESIEA) expressly frames journalism as carrying a social responsibility towards the public and emphasizes freedom of information together with professional ethical standards.

The criticism therefore should not be that LadyLike discussed postpartum psychosis or menopause. Such subjects unquestionably deserve public discussion.

The relevant question is whether the underlying ethical principle is applied consistently:

If ridicule, humiliation and dismissal are considered unacceptable when women speak about mental or physical health, the same standard should apply when men speak about their own mental-health difficulties.

Likewise, if psychiatric explanations are considered legitimate subjects of public discussion in criminal cases involving women, they must be approached with the same scientific caution when criminal defendants are men.

4. The Lindsay Clancy case

The Lindsay Clancy case illustrates the tension between two legitimate principles: the seriousness of the alleged crimes and the importance of understanding severe mental illness.

The LadyLike article itself stresses that the determination of criminal responsibility belongs to the court and criticizes members of the public for acting simultaneously as psychiatrists, prosecutors and judges on social media. It then uses the case to highlight postpartum psychosis and the importance of encouraging women to seek help.

That distinction should be preserved.

Public awareness of mental illness is valuable. It must not, however, evolve into an assumption that a particular diagnosis automatically explains or excuses a criminal act.

The same principle should apply to every defendant, irrespective of sex.

5. The missing male dimension

The principal concern identified by this appendix is therefore one of symmetry.

A society cannot simultaneously tell women:

“Speak. Your suffering matters. Seek help. You should not be mocked.”

while implicitly communicating to men:

“Endure it. Be strong. Solve your own problems. Do not complain.”

Such a double standard would undermine the very principle of gender equality that modern health and equality policies are intended to promote.

The WHO evidence demonstrates that men’s reluctance to seek help is itself a significant mental-health problem and that social expectations surrounding masculinity can contribute to that reluctance.

Therefore, policies designed to reduce stigma and encourage help-seeking should explicitly include men and boys rather than treating male vulnerability as an exception.

6. The principle of equal empathy

The fundamental principle should be simple:

Empathy cannot be selective.

A woman’s psychological suffering should not be dismissed because she is a woman.

A man’s psychological suffering should not be dismissed because he is a man.

A woman’s mental illness should not automatically excuse criminal conduct.

A man’s mental illness should not automatically be dismissed when assessing criminal conduct.

And neither should be judged through a different scientific or legal standard because of sex.

The objective is not to reduce attention to women’s health.

It is to extend the same seriousness, dignity, scientific rigor and institutional concern to everyone.

Conclusion

The appropriate response to gender inequality is not to replace one asymmetry with another.

The objective should be gender equality in both directions: recognition of women’s specific health needs together with recognition of men’s specific barriers, vulnerabilities and mental-health needs.

The central message should therefore be universal:

Speak. Be heard. Seek help. Receive appropriate care.

And when criminal responsibility is at issue:

Assess the individual evidence. Apply the same scientific and legal standards. Do not prejudge guilt or innocence on the basis of sex or diagnosis.

Mental health is not a female entitlement, nor a male weakness.

Mental health is a human concern, and equal dignity requires equal standards.