APPENDIX

ΝΟΜΙΚΟ, ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Ψυχιατρική κρίση – προστασία του ασθενούς – επαγγελματική λογοδοσία – Αστυνομία – Κράτος – Εκπαίδευση – Ισότητα – ΜΜΕ

I. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ APPENDIX

Το παρόν Appendix συνοδεύει την κύρια επιστολή και αποσκοπεί στην ανάδειξη των διαφορετικών επιπέδων ευθύνης και εποπτείας που συνδέονται με τη διαχείριση σοβαρών περιστατικών ψυχικής αποσταθεροποίησης.

Δεν υποστηρίζεται ότι κάθε τραγική κατάληξη συνεπάγεται αυτομάτως πειθαρχική, αστική ή ποινική ευθύνη συγκεκριμένου επαγγελματία ή δημόσιου φορέα.

Το αίτημα είναι διαφορετικό:

κάθε σοβαρό περιστατικό πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί ως προς ολόκληρη την αλυσίδα πρόληψης, αξιολόγησης, παρέμβασης, παραπομπής, αστυνομικής διαχείρισης, ψυχιατρικής φροντίδας και μεταγενέστερης θεσμικής αντιμετώπισης.

Η διερεύνηση δεν πρέπει να σταματά στο τελευταίο πρόσωπο που βρέθηκε στο σημείο του περιστατικού.

II. Ν. 2071/1992 – ΑΚΟΥΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

Ο Ν. 2071/1992 εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για τη διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας.

Το άρθρο 95 ορίζει ότι ακούσια νοσηλεία είναι η χωρίς τη συγκατάθεση του ασθενούς εισαγωγή και παραμονή του για θεραπεία σε κατάλληλη Μονάδα Ψυχικής Υγείας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η νομοθεσία δεν περιορίζει το ζήτημα στην προστασία τρίτων.

Προβλέπει ως προϋπόθεση και την περίπτωση κατά την οποία ο ασθενής δεν είναι ικανός να κρίνει για το συμφέρον της υγείας του και η μη νοσηλεία μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό ή επιδείνωση της θεραπείας.

Προβλέπει επίσης την ανάγκη νοσηλείας όταν αυτή είναι απαραίτητη για την αποτροπή πράξεων βίας κατά του ίδιου ή τρίτου.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την παρούσα καταγγελία:

το νομικό πλαίσιο δεν αντιμετωπίζει τον ψυχικά ασθενή αποκλειστικά ως πιθανό κίνδυνο για την κοινωνία. Τον αντιμετωπίζει και ως πρόσωπο που μπορεί να χρειάζεται προστασία και θεραπεία.

Κατά συνέπεια, σε κάθε σοβαρή ψυχιατρική κρίση πρέπει να εξετάζεται εάν υπήρχε ανάγκη προστασίας του ίδιου του ατόμου.

III. Η ΑΚΟΥΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Το άρθρο 96 του Ν. 2071/1992 προβλέπει ειδική διαδικασία για την ακούσια νοσηλεία και συγκεκριμένο ρόλο της εισαγγελικής αρχής και των ψυχιάτρων.

Η θεραπευτική ευθύνη κατά το διάστημα που ακολουθεί την εισαγωγή συνδέεται με την επιστημονική διεύθυνση της Μονάδας Ψυχικής Υγείας.

Επομένως πρέπει να αποφεύγεται η πρακτική αντίληψη ότι:

«ψυχιατρικό περιστατικό = αστυνομία».

Η Αστυνομία μπορεί να απαιτείται όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ή ανάγκη ασφαλούς μεταφοράς και προστασίας.

Δεν αποτελεί όμως υποκατάστατο της ψυχιατρικής αξιολόγησης.

Αυτό καθιστά αναγκαία την ύπαρξη σαφών πρωτοκόλλων συνεργασίας:

Ψυχολόγος → Ψυχίατρος → ΕΚΑΒ/υγειονομικός μηχανισμός → Αστυνομία όπου απαιτείται → Νοσοκομείο/Μονάδα Ψυχικής Υγείας → συνέχεια θεραπείας.

IV. ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΩΝ

Η ΥΑ Γ5β/Γ.Π. οικ. 42984/2019 (ΦΕΚ Β΄ 2344/18-6-2019) θεσπίζει τον Κώδικα Δεοντολογίας Ψυχολόγων. Ο ίδιος ο Κώδικας προβλέπει ότι η τήρησή του αποτελεί υποχρέωση των ψυχολόγων και ότι η εφαρμογή του εποπτεύεται και ελέγχεται από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Υγείας.

Αυτό είναι κρίσιμο.

Ο ψυχολόγος δεν μπορεί να θεωρείται ότι λειτουργεί εκτός ελέγχου επειδή η απόφασή του ήταν επαγγελματική.

Η επαγγελματική ιδιότητα συνεπάγεται επαγγελματική ευθύνη και λογοδοσία.

Σε σοβαρό περιστατικό πρέπει να μπορεί να εξεταστεί:

• ποια ήταν η κλινική εικόνα,
• ποια αξιολόγηση κινδύνου έγινε,
• ποια στοιχεία υπήρχαν,
• ποια ήταν η επαγγελματική κρίση,
• ποιες εναλλακτικές εξετάστηκαν,
• εάν απαιτούνταν ψυχιατρική παραπομπή,
• εάν ζητήθηκε υγειονομική ή αστυνομική συνδρομή,
• γιατί επιλέχθηκε η συγκεκριμένη παρέμβαση,
• και εάν η απόφαση ήταν σύμφωνη με τη δεοντολογία.

V. Η ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΩΝ

Η ψυχιατρική αξιολόγηση έχει ιδιαίτερη σημασία όταν τίθεται ζήτημα σοβαρής ψυχικής διαταραχής, επικινδυνότητας ή ακούσιας νοσηλείας.

Η αξιολόγηση πρέπει να είναι επιστημονική, εξατομικευμένη και τεκμηριωμένη.

Σε περιπτώσεις σοβαρής ψύχωσης πρέπει να εξετάζεται όχι μόνο η πιθανότητα επιθετικότητας αλλά και:

• αυτοκτονικός κίνδυνος,
• αυτοκαταστροφική συμπεριφορά,
• αδυναμία αυτοπροστασίας,
• παραληρητικές πεποιθήσεις,
• παραισθήσεις,
• σύγχυση,
• χρήση ουσιών,
• προηγούμενο ψυχιατρικό ιστορικό,
• διακοπή θεραπείας,
• ύπαρξη ανηλίκων ή άλλων ευάλωτων προσώπων,
• και ανάγκη άμεσης νοσηλείας.

Η αξιολόγηση πρέπει να είναι κλινική και όχι έμφυλη.

VI. ΕΜΦΥΛΗ ΑΣΥΝΕΠΕΙΑ – ΔΥΟ ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΔΥΟ ΣΤΑΘΜΑ

Το ζήτημα της παρούσας παρέμβασης δεν περιορίζεται στην επαγγελματική πράξη.

Υπάρχει σοβαρό ζήτημα προς διερεύνηση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία, τα ΜΜΕ και ενδεχομένως οι ίδιοι οι θεσμοί ερμηνεύουν αντίστοιχες ψυχιατρικές συμπεριφορές ανάλογα με το φύλο.

Σε περιπτώσεις όπου ο ασθενής είναι άνδρας, παρατηρείται συχνά χρήση όρων που τον τοποθετούν πρωτίστως στη θέση του:

«δράστη», «επικίνδυνου άνδρα», «απειλής», «βίαιου άνδρα».

Σε αντίστοιχες περιπτώσεις όπου το άτομο είναι γυναίκα, μπορεί να κυριαρχεί διαφορετικό πλαίσιο:

«μητέρα», «ασθενής», «θύμα», «γυναίκα σε κρίση», «πάσχουσα από ψυχική ασθένεια».

Το γεγονός ότι η ψυχική ασθένεια μπορεί να εξηγεί ή να επηρεάζει μια πράξη δεν μπορεί να εξαρτάται από το φύλο.

Το ίδιο επιστημονικό ερώτημα πρέπει να τίθεται:

Τι ψυχική κατάσταση είχε το άτομο;

Είχε επαφή με την πραγματικότητα;

Μπορούσε να αντιληφθεί τις πράξεις του;

Υπήρχε προηγούμενη προειδοποίηση;

Χρειαζόταν προστασία;

Έγινε κατάλληλη παρέμβαση;

Αυτά πρέπει να ισχύουν για άνδρες και γυναίκες χωρίς εξαίρεση.

VII. ΕΜΦΥΛΗ ΑΣΥΝΕΠΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ίδια αρχή ισχύει για τους επαγγελματίες.

Εάν ένας άνδρας ψυχολόγος λαμβάνει απόφαση σχετικά με έναν ψυχικά ασθενή, πρέπει να αξιολογείται με τα ίδια κριτήρια με μια γυναίκα ψυχολόγο.

Δεν μπορεί να υπάρχει:

αυστηρότερη αξιολόγηση όταν ο επαγγελματίας είναι άνδρας και ευνοϊκότερη όταν είναι γυναίκα

ούτε το αντίστροφο.

Η επαγγελματική ευθύνη πρέπει να βασίζεται:

• στα πραγματικά περιστατικά,
• στην επιστημονική γνώση,
• στη δεοντολογία,
• στη νομοθεσία,
• στην αναλογικότητα της παρέμβασης,
• και στην προστασία του ασθενούς.

Εάν υπάρχουν στοιχεία ότι η αντιμετώπιση διαφέρει ανάλογα με το φύλο του ασθενούς ή του επαγγελματία, πρέπει να διερευνηθεί εάν πρόκειται για έμφυλη προκατάληψη ή άνιση μεταχείριση.

VIII. ΕΥΘΥΝΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ

Η Ελληνική Αστυνομία δεν είναι υπηρεσία ψυχικής υγείας.

Όταν όμως καλείται σε περιστατικό ψυχιατρικής κρίσης, η διαχείριση του περιστατικού μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες για:

• τη ζωή,
• τη σωματική ακεραιότητα,
• την ελευθερία,
• την αξιοπρέπεια
• και την υγεία του προσώπου.

Επομένως πρέπει να εξετάζεται:

1. Εάν το περιστατικό αναγνωρίστηκε ως πιθανό περιστατικό ψυχικής κρίσης.
2. Εάν υπήρχε άμεσος κίνδυνος.
3. Εάν ζητήθηκε υγειονομική συνδρομή.
4. Εάν χρησιμοποιήθηκε αναγκαία και αναλογική βία.
5. Εάν υπήρχε δυνατότητα ασφαλούς μεταφοράς.
6. Εάν ενημερώθηκε κατάλληλα το υγειονομικό προσωπικό.
7. Εάν τηρήθηκαν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα.
8. Εάν η αντιμετώπιση διέφερε ανάλογα με το φύλο του προσώπου.

Η ίδια η ΕΛ.ΑΣ. αναγνωρίζει την ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης του προσωπικού σε ζητήματα υψηλού κοινωνικού ενδιαφέροντος και την αξία της κοινωνικής ευαισθησίας και ενσυναίσθησης.

Συνεπώς, πρέπει να εξεταστεί εάν η εκπαίδευση για ψυχιατρικά περιστατικά είναι επαρκής και ομοιόμορφη σε όλη τη χώρα.

IX. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ

Το Υπουργείο Υγείας έχει τον κεντρικό θεσμικό ρόλο στην οργάνωση και εποπτεία της ψυχικής υγείας.

Η μεταρρύθμιση του Εθνικού Δικτύου Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας μέσω του Ν. 5129/2024 και των μεταγενέστερων ρυθμίσεων καθιστά ακόμη σημαντικότερη την ανάγκη για ενιαία πρωτόκολλα και εποπτεία.

Το ίδιο το Υπουργείο έχει αναγνωρίσει την ανάγκη ανάπτυξης και τυποποίησης της ψυχιατροδικαστικής αντιμετώπισης, ενώ έχει αναφερθεί και στην προετοιμασία ενιαίας Ψυχιατροδικαστικής Υπηρεσίας.

Ζητούμε επομένως:

• ενιαίο πρωτόκολλο διαχείρισης ψυχιατρικών κρίσεων,
• σαφή πρωτόκολλα συνεργασίας ψυχολόγων–ψυχιάτρων–ΕΚΑΒ–Αστυνομίας,
• μηχανισμό ελέγχου σοβαρών περιστατικών,
• έλεγχο της εφαρμογής του Κώδικα Δεοντολογίας,
• καταγραφή της έκβασης των περιστατικών,
• και ανάλυση δεδομένων ανά φύλο.

X. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ

Το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και η Ελληνική Αστυνομία πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα περιστατικά ψυχικής κρίσης δεν αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως περιστατικά δημόσιας τάξης.

Ζητείται:

• ειδική εκπαίδευση αστυνομικών,
• πρωτόκολλα αποκλιμάκωσης,
• συνεργασία με ΕΚΑΒ και ψυχιατρικές μονάδες,
• καταγραφή περιστατικών,
• αξιολόγηση χρήσης βίας,
• και έλεγχος πιθανών διαφορών ανά φύλο.

Το αίτημα είναι ιδιαίτερα εύλογο καθώς ήδη υπάρχει διατομεακή συνεργασία μεταξύ Υπουργείων Υγείας, Δικαιοσύνης και Προστασίας του Πολίτη στον τομέα της ψυχικής υγείας. Το 2021 είχε υπογραφεί σχετικό Μνημόνιο Συνεργασίας και Κατανόησης μεταξύ των τριών Υπουργείων.

Άρα το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αποκλειστική ευθύνη ενός φορέα.

XI. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει ιδιαίτερη θεσμική σχέση με:

• την ποινική δικαιοσύνη,
• την ακούσια νοσηλεία,
• την ψυχιατροδικαστική,
• τα δικαιώματα των προσώπων,
• και τη μεταχείριση ψυχικά ασθενών που εμπλέκονται σε ποινικές διαδικασίες.

Το ίδιο το Υπουργείο έχει συμμετάσχει σε διατομεακές δράσεις με τα Υπουργεία Υγείας και Προστασίας του Πολίτη για θέματα ψυχικής υγείας.

Ζητούμε να εξεταστεί:

εάν το δικαστικό σύστημα αξιολογεί με τα ίδια επιστημονικά κριτήρια την ψυχική κατάσταση ανδρών και γυναικών.

Ειδικότερα:

• ψυχιατρικές πραγματογνωμοσύνες,
• καταλογισμός,
• επικινδυνότητα,
• ελαφρυντικές περιστάσεις,
• ακούσια νοσηλεία,
• και ερμηνεία της ψυχικής κατάστασης.

Η ψυχική νόσος δεν πρέπει να μετατρέπεται σε διαφορετικό νομικό επιχείρημα ανάλογα με το φύλο του κατηγορουμένου.

XII. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

Το Υπουργείο είναι αρμόδιο για πολιτικές κοινωνικής συνοχής, προστασίας της οικογένειας, κοινωνικής ένταξης, ισότητας, προστασίας δικαιωμάτων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

Η ίδια η επίσημη πολιτική του Υπουργείου αναφέρει ότι η ισότητα των φύλων είναι ζήτημα που αφορά άνδρες και γυναίκες και ότι αφορά εξίσου δικαιώματα, υποχρεώσεις και κοινωνική ζωή.

Αυτό δημιουργεί θεσμική υποχρέωση για μια πραγματικά καθολική προσέγγιση.

Εάν η πολιτική ισότητας εξετάζει συστηματικά τις ανάγκες των γυναικών, πρέπει να εξετάζει εξίσου και:

• άνδρες σε ψυχική κρίση,
• πατέρες,
• άνδρες θύματα,
• άνδρες που βρίσκονται σε κοινωνικό αποκλεισμό,
• ανδρική αυτοκτονικότητα,
• ψυχική υγεία ανδρών,
• και τις επιπτώσεις των στερεοτύπων περί ανδρικής «επικινδυνότητας».

Η επίσημη θέση του Υπουργείου ότι η ισότητα των φύλων είναι «πανανθρώπινο» ζήτημα καθιστά εύλογο το αίτημα για έλεγχο και των ανισοτήτων που ενδέχεται να πλήττουν άνδρες.

XIII. ΚΕΘΙ – ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΦΥΛΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Το ΚΕΘΙ έχει θεσμικό αντικείμενο την ισότητα των φύλων, τις έμφυλες διακρίσεις, τα στερεότυπα και το gender mainstreaming.

Επομένως, όταν τίθεται τεκμηριωμένο ζήτημα πιθανής διαφορετικής μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε ένα σύστημα, το ΚΕΘΙ δεν πρέπει να περιορίζεται στην εξέταση της ανισότητας μόνο όταν αυτή αφορά γυναίκες.

Η πραγματική ισότητα απαιτεί να εξετάζονται και οι δύο κατευθύνσεις πιθανής διάκρισης.

Ζητούμε από το ΚΕΘΙ:

• να εξετάσει εάν υπάρχουν έμφυλα στερεότυπα στην αντιμετώπιση ψυχικά ασθενών,
• να εξετάσει εάν η ανδρική συμπεριφορά αντιμετωπίζεται συστηματικά ως περισσότερο απειλητική,
• να εξετάσει εάν η γυναικεία ψυχιατρική συμπτωματολογία αντιμετωπίζεται διαφορετικά,
• και να προτείνει ουδέτερα, επιστημονικά κριτήρια.

Το αίτημα είναι ιδιαίτερα επίκαιρο καθώς το ΚΕΘΙ συμμετέχει σε ερευνητικές και θεσμικές δράσεις για την ισότητα και τις έμφυλες διακρίσεις.

XIV. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΙΕΠ

Η πρόληψη δεν αρχίζει όταν ένα περιστατικό καταλήξει στην Αστυνομία ή στο νοσοκομείο.

Αρχίζει πολύ νωρίτερα.

Το σχολείο είναι ένας από τους βασικούς χώρους όπου μπορούν να αναγνωριστούν:

• σοβαρές αλλαγές συμπεριφοράς,
• κοινωνική απομόνωση,
• αυτοκαταστροφικός ιδεασμός,
• βία,
• εκφοβισμός,
• ψυχική αποσταθεροποίηση,
• και ανάγκη παραπομπής σε ειδικούς.

Το ΙΕΠ ήδη συμμετέχει σε έρευνα σχετικά με περιστατικά Ε.ΒΙ.Ε. και με παράγοντες που συμβάλλουν στην ψυχική υγεία των μαθητών και στην ψυχική ανθεκτικότητα της σχολικής κοινότητας.

Επομένως πρέπει να διασφαλιστεί ότι η πρόληψη:

δεν έχει φύλο.

Τα αγόρια δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως πιθανοί θύτες.

Τα κορίτσια δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως πιθανά θύματα.

Και οι δύο ομάδες μπορούν να είναι:

• θύματα,
• δράστες,
• ασθενείς,
• ή άτομα που χρειάζονται άμεση προστασία.

Το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να διαθέτει μηχανισμό έγκαιρης αναγνώρισης και παραπομπής και για τα αγόρια που βρίσκονται σε σοβαρή ψυχική κρίση.

XV. ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ

Ο Συνήγορος του Πολίτη μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο ανεξάρτητο θεσμικό μηχανισμό όταν τίθενται ζητήματα:

• κακοδιοίκησης,
• άνισης μεταχείρισης,
• προστασίας δικαιωμάτων,
• λειτουργίας δημόσιων υπηρεσιών,
• και μεταχείρισης ευάλωτων προσώπων.

Ζητούμε να εξεταστεί εάν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις στις οποίες:

• η ψυχική ασθένεια δεν αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως ζήτημα υγείας,
• δεν ενεργοποιούνται κατάλληλοι μηχανισμοί προστασίας,
• υπάρχουν διαφορές ανά φύλο,
• ή δεν υπάρχει αποτελεσματικός μηχανισμός παρακολούθησης των καταγγελιών.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η εξέταση της διοικητικής αλυσίδας:

ποιος γνώριζε → πότε γνώριζε → τι μπορούσε να κάνει → τι έκανε → και ποιος ελέγχει την απόφαση.

XVI. ΜΜΕ – ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΨΥΧΙΚΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτελεί η ευθύνη των ΜΜΕ.

Η δημοσιογραφική κάλυψη σοβαρών ψυχιατρικών περιστατικών δεν πρέπει να δημιουργεί στερεότυπα ή να παρουσιάζει έναν άνθρωπο διαφορετικά λόγω φύλου.

Πρέπει να εξετάζεται εάν:

• ένας άνδρας παρουσιάζεται ως «τέρας», «δράστης» ή «επικίνδυνος»,
• ενώ μια γυναίκα παρουσιάζεται ως «τραγική μητέρα» ή «θύμα της ψυχικής της ασθένειας»,
• χωρίς να παρουσιάζεται με αντίστοιχο τρόπο η ψυχιατρική κατάσταση στις ανδρικές περιπτώσεις.

Η δημοσιογραφία έχει δικαίωμα να ενημερώνει.

Δεν έχει όμως λόγο να μετατρέπει την ψυχική ασθένεια σε έμφυλο στερεότυπο.

Η κάλυψη πρέπει να διαχωρίζει:

την πράξη → την ψυχική κατάσταση → την ποινική ευθύνη → την επαγγελματική ευθύνη → και την κοινωνική αξιολόγηση.

Δεν πρέπει να συγχέονται.

Ζητούμε από τους αρμόδιους εποπτικούς φορείς και τα δημοσιογραφικά όργανα να εξετάσουν εάν υπάρχει συστηματική διαφοροποίηση της γλώσσας και του πλαισίου παρουσίασης ανά φύλο.

XVII. ΔΙΑΤΟΜΕΑΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Το ζήτημα δεν ανήκει αποκλειστικά στο Υπουργείο Υγείας.

Μπορεί να εμπλέκονται ταυτόχρονα:

Υπουργείο Υγείας
→ θεραπεία, ψυχιατρικές υπηρεσίες, πρωτόκολλα, εποπτεία.

Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη / ΕΛ.ΑΣ.
→ αστυνομική ανταπόκριση, ασφάλεια, αποκλιμάκωση, μεταφορά.

Υπουργείο Δικαιοσύνης
→ δικαστική διαδικασία, δικαιώματα, ψυχιατροδικαστική.

Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας
→ κοινωνική προστασία, οικογένεια, ισότητα, ευάλωτες ομάδες.

Υπουργείο Παιδείας / ΙΕΠ
→ πρόληψη, σχολική ψυχική υγεία, έγκαιρη αναγνώριση.

ΚΕΘΙ
→ έμφυλες διακρίσεις και αξιολόγηση ισότητας.

Συνήγορος του Πολίτη
→ ανεξάρτητος έλεγχος κακοδιοίκησης και δικαιωμάτων.

ΜΜΕ / ΕΣΡ / δημοσιογραφικοί φορείς
→ δημόσια παρουσίαση, αξιοπρέπεια, αποφυγή στερεοτύπων και στιγματισμού.

Η ύπαρξη αυτού του κατακερματισμού καθιστά αναγκαίο έναν ενιαίο μηχανισμό διατομεακής αξιολόγησης σοβαρών περιστατικών.

XVIII. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ

Προτείνεται η δημιουργία ανεξάρτητου μηχανισμού διερεύνησης σοβαρών περιστατικών ψυχιατρικής κρίσης.

Ο μηχανισμός θα πρέπει να μπορεί να εξετάζει:

1. Το ιστορικό του περιστατικού.
2. Την προηγούμενη ψυχιατρική εικόνα.
3. Τις προειδοποιητικές ενδείξεις.
4. Τις ενέργειες επαγγελματιών ψυχικής υγείας.
5. Την ενεργοποίηση ΕΚΑΒ.
6. Την αστυνομική παρέμβαση.
7. Την τήρηση των πρωτοκόλλων.
8. Τη μεταφορά και νοσηλεία.
9. Τη δικαστική διαδικασία.
10. Την ύπαρξη ή απουσία συνέχειας θεραπείας.
11. Τυχόν παραλείψεις.
12. Τυχόν έμφυλες διαφοροποιήσεις.

Η επιτροπή θα πρέπει να αποτελείται, κατά περίπτωση, από:

• ψυχιάτρους,
• ψυχολόγους,
• ψυχιατροδικαστές,
• νομικούς,
• ειδικούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
• εκπροσώπους κοινωνικών υπηρεσιών,
• και ειδικούς σε θέματα ισότητας.

XIX. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΩΣ ΠΙΘΑΝΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ

Σε κάθε σοβαρή εθνική αξιολόγηση πρέπει να εξετάζεται στατιστικά:

• άνδρες / γυναίκες,
• ηλικία,
• τύπος ψυχικής κρίσης,
• προηγούμενη διάγνωση,
• χρήση ουσιών,
• αυτοκτονικός κίνδυνος,
• ετεροκαταστροφικός κίνδυνος,
• αστυνομική παρέμβαση,
• χρήση περιοριστικών μέτρων,
• ακούσια νοσηλεία,
• χρόνος μέχρι την ψυχιατρική εκτίμηση,
• έκβαση.

Μόνο με τέτοια δεδομένα μπορεί να απαντηθεί επιστημονικά oτι δεν υπάρχει θέμα:

«δύο μέτρα και δύο σταθμά».

XX. ΤΕΛΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ

Ζητούμε από όλους τους ανωτέρω φορείς να απαντήσουν συγκεκριμένα:

1. Υπάρχει εθνικό πρωτόκολλο για τη διαχείριση σοβαρής ψυχιατρικής κρίσης;

2. Ποιος ελέγχει την τήρησή του;

3. Ποιος ελέγχει τις πράξεις ψυχολόγων και ψυχιάτρων σε σοβαρά περιστατικά;

4. Ποιος ελέγχει την αστυνομική διαχείριση ψυχιατρικών κρίσεων;

5. Ποιος εξετάζει εάν ο ασθενής προστατεύθηκε επαρκώς από τον ίδιο του τον εαυτό;

6. Υπάρχουν στατιστικά στοιχεία ανά φύλο;

7. Έχει εξεταστεί εάν άνδρες και γυναίκες αντιμετωπίζονται διαφορετικά;

8. Έχει εξεταστεί εάν άνδρες και γυναίκες επαγγελματίες αξιολογούνται με τα ίδια κριτήρια;

9. Υπάρχει μηχανισμός ανεξάρτητης διερεύνησης σοβαρών περιστατικών;

10. Υπάρχουν ειδικά πρωτόκολλα για παιδιά και εφήβους;

11. Πώς αντιμετωπίζεται η ψυχική κρίση στο εκπαιδευτικό σύστημα;

12. Ποιος ελέγχει την έμφυλη γλώσσα που χρησιμοποιείται από τα ΜΜΕ;

XXI. Η ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΑΡΧΗ

Το κράτος δεν πρέπει να περιμένει την τραγωδία για να εξετάσει τι πήγε στραβά.

Η πρόληψη είναι ουσιαστικό μέρος της προστασίας της ανθρώπινης ζωής.

Και η προστασία πρέπει να είναι καθολική.

Άνδρας ή γυναίκα.

Ασθενής ή επαγγελματίας.

Θύμα ή δράστης.

Πολίτης ή κρατικός λειτουργός.

Οι κανόνες πρέπει να είναι ίδιοι.

Η ψυχική ασθένεια δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ούτε για να στιγματίσει ούτε για να απαλλάξει αυθαίρετα οποιονδήποτε.

Πρέπει να αξιολογείται επιστημονικά.

Η αστυνομία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο ψυχιατρικής φροντίδας.

Η ψυχιατρική φροντίδα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για αδικαιολόγητο περιορισμό.

Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας πρέπει να προστατεύουν τον ασθενή αλλά και να λογοδοτούν για τις πράξεις και παραλείψεις τους.

Τα Υπουργεία πρέπει να συντονίζονται.

Το σχολείο πρέπει να προλαμβάνει.

Οι θεσμοί ισότητας πρέπει να εξετάζουν και τα δύο φύλα.

Ο Συνήγορος πρέπει να μπορεί να ελέγχει την κακοδιοίκηση.

Και τα ΜΜΕ πρέπει να ενημερώνουν χωρίς να μετατρέπουν την ψυχική ασθένεια σε έμφυλο στερεότυπο.

Ζητούμε πραγματική ισότητα: ίδια επιστημονικά κριτήρια, ίδια δεοντολογία, ίδια προστασία, ίδια λογοδοσία.

Αυτό είναι το ελάχιστο που οφείλει να απαιτεί ένα σύγχρονο κράτος δικαίου.