Από το ναυτικό του Αλέξανδρου Β΄ στις ειδικές δυνάμεις της σύγχρονης Ρωσίας – Η ιστορία πίσω από τις οριζόντιες ρίγες.
Τα ξημερώματα της 19ης Αυγούστου, σε κάθε γωνιά της αχανής Ρωσίας, από τις ακτές της Βαλτικής μέχρι τα σύνορα της Άπω Ανατολής, χιλιάδες στρατιωτικοί –εν ενεργεία και απόστρατοι– φορούν με περηφάνια ένα λιτό αλλά φορτισμένο με ιστορία ρούχο: τη τελνιάσκα.
Η σημερινή ημέρα δεν είναι τυχαία· είναι η επίσημη γενέθλια ημέρα της εμβληματικής ριγέ εσωτερικής φανέλας, που εδώ και ενάμιση αιώνα αποτελεί ταυτότητα, κύρος και σύμβολο ανδρείας για τους Ρώσους αλεξιπτωτιστές, πεζοναύτες, συνοριοφύλακες και άνδρες των ειδικών δυνάμεων.
Η ιστορία της ξεκινά πολύ πριν γίνει ρωσικό «DNA».
Η τελνιάσκα ήρθε από τη Δύση, τα παλαιότερα ευρωπαϊκά ναυτικά χρησιμοποιούσαν ήδη ριγέ πουλόβερ για να ξεχωρίζουν τους ναύτες στο κατάρτι.
Όμως η οριστική της υιοθέτηση στη Ρωσία επισφραγίστηκε το μακρινό 1874, όταν ο Τσάρος Αλέξανδρος Β΄ υπέγραψε διάταγμα που την ενέτασσε στην τυπική ναυτική στολή.Πίσω από την απόφαση αυτή κρυβόταν η διορατική ματιά του Ναύαρχου Κωνσταντίνου Ρομάνοφ, ο οποίος, αφού επιθεώρησε ένα πλήρωμα που φορούσε τέτοιες φανέλες, εντυπωσιάστηκε από την άνεση και την ευκολία κίνησης που προσέφεραν. Ήταν, όπως έγραψε αργότερα, «το πιο έξυπνο ναυτικό ένδυμα που είδα ποτέ».
Γιατί όμως ρίγες;
Η απάντηση είναι καθαρά πρακτική. Σε μια εποχή χωρίς ραντάρ και ηλεκτρονικά μέσα, οι έντονες οριζόντιες λευκο-μπλε (αργότερα και άλλων χρωμάτων) ρίγες επέτρεπαν στους αξιωματικούς να εντοπίζουν άμεσα έναν ναύτη που δούλευε ψηλά στα πανιά, ακόμη και μέσα στην ομίχλη ή τη θαλασσοταραχή. Επίσης, αν κάποιος έπεφτε στη θάλασσα, οι ρίγες τον έκαναν ορατό από μεγάλη απόσταση, σώζοντας ζωές.
Το υλικό –πλεκτό βαμβάκι ή μείγμα μαλλιού– πρόσφερε την απαραίτητη θερμομόνωση στα παγωμένα νερά του Βορρά, ενώ παράλληλα ήταν ελαστικό, ώστε να μην περιορίζει τις κινήσεις κατά τη διάρκεια σκληρών χειρισμών.
Όσο περνούσαν τα χρόνια, η φανέλα ξεπέρασε τον αρχικό της λειτουργικό ρόλο. Άρχισε να φοριέται με έναν ατίθασο, υπερήφανο τρόπο , έξω από το παντελόνι, με το γιακά ανασηκωμένο, σχεδόν σαν πρόκληση.
Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Σοβιετικοί πεζοναύτες έγιναν θρύλοι φορώντας την κάτω από τις στολές τους, αποκτώντας το παρατσούκλι «μαύροι διάβολοι» από τους Γερμανούς αντιπάλους.
Η αίγλη της μεταδόθηκε κατόπιν στους αλεξιπτωτιστές (VDV) και από εκεί σε όλες τις επίλεκτες μονάδες.
Σήμερα, η τελνιάσκα έχει αποκτήσει έναν χρωματικό κώδικα που υποδηλώνει τον κλάδο του χρήστη:
Γαλάζιες ρίγες: Αερομεταφερόμενα στρατεύματα (VDV) – οι «ξαφνικοί άγγελοι» του ουρανού.
Σκούρο μπλε: Ναυτικό και πεζοναύτες – η κλασική παράδοση.
Πράσινες ρίγες: Συνοριοφύλακες – οι φρουροί των συνόρων.
Βυσσινί / μπορντό ρίγες: Δυνάμεις εσωτερικής ασφάλειας και ειδικές δυνάμεις (Spetsnaz) – η απόλυτη ελίτ.
Πορτοκαλί-μαύρες (κονσέρβα): Μονάδες έκτακτων καταστάσεων και διάσωσης.
Το πιο συγκινητικό όμως δεν είναι το χρώμα, αλλά το γεγονός ότι η τελνιάσκα παραμένει ζωντανή στην καθημερινότητα εκατομμυρίων Ρώσων ,όχι μόνο στρατιωτικών, αλλά και αθλητών, ταξιδιωτών, ακόμη και πολιτών που θέλουν να δηλώσουν σθένος.
Είναι από τα ελάχιστα ενδύματα που κατάφεραν να περάσουν από την αυλή του τσάρου στα χαρακώματα και από εκεί στη λαϊκή κουλτούρα, χωρίς ποτέ να χάσουν την αυθεντικότητά τους.
Κάθε 19η Αυγούστου, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια επέτειος.
Είναι μια υπενθύμιση ότι η αληθινή δύναμη δεν βρίσκεται στα όπλα ή τα μετάλλια, αλλά στην αίσθηση του ανήκειν, στην ορατότητα μέσα στη φουρτούνα και στην αδελφότητα εκείνων που φορούν τις ίδιες ρίγες, όπου γης.
Comments are closed.