Τον Ιούλιο του 2026, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την παράταση του προσωρινού καθεστώτος σάρωσης μηνυμάτων για την ανίχνευση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSAM).
Το μέτρο, που οι επικριτές του αποκαλούν «Chat Control», επιτρέπει σε εταιρείες τεχνολογίας όπως η Meta, η Google και η Microsoft να σαρώνουν ιδιωτικά μηνύματα, emails και αναρτήσεις σε κοινωνικά δίκτυα.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η διάταξη πέρασε παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία των ψηφισάντων ευρωβουλευτών καταψήφισε (314 κατά έναντι 276 υπέρ).
Χάρη σε μια διαδικαστική κίνηση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, το μέτρο υιοθετήθηκε χωρίς να απαιτείται απόλυτη πλειοψηφία ένα «δημοκρατικό ατόπημα», όπως το χαρακτήρισε ο ακτιβιστής και πρώην ευρωβουλευτής Πάτρικ Μπράιερ.
Όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι διαδικαστικό. Είναι ουσιαστικό: Μήπως η Ευρώπη επιχειρεί να λύσει το λάθος πρόβλημα με λάθος εργαλεία;
Το πρόβλημα δεν είναι στο ανοιχτό διαδίκτυο
Η αφήγηση των υποστηρικτών του Chat Control είναι απλή: πρέπει να σαρώσουμε τις επικοινωνίες για να προστατέψουμε τα παιδιά.
Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ πιο σύνθετη και πολύ πιο σκοτεινή.
Όπως επισημαίνει η έκθεση του Internet Watch Foundation, περίπου το 32% του παγκόσμιου υλικού παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης που εντοπίστηκε πέρυσι φιλοξενήθηκε σε servers εντός της ΕΕ.
Ωστόσο, το συντριπτικό μέρος της διακίνησης αυτού του υλικού και, κυρίως, των ίδιων των κακοποιητικών πράξεων, λαμβάνει χώρα σε πλατφόρμες που η σάρωση μηνυμάτων αδυνατεί να προσεγγίσει.
Το Dark Web παραμένει το κατεξοχήν πεδίο δράσης των διακινητών CSAM. Έρευνα που διεξήχθη σε πάνω από 54.000 ανώνυμους δράστες στο dark web κατέγραψε συμμετοχή από 21 γλώσσες, με εκατοντάδες συμμετοχές μόνο από την Ιταλία. Πρόκειται για ένα παράλληλο ψηφιακό σύμπαν, κρυπτογραφημένο και ανώνυμο, όπου τα εργαλεία μαζικής παρακολούθησης είναι πρακτικά άχρηστα. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο Guardian, η απαγόρευση εργαλείων ανωνυμίας όπως το Tor «δεν θα σταματήσει το έγκλημα· απλώς θα οδηγήσει τους ανθρώπους στην παρανομία και θα εξομαλύνει τον κρατικό έλεγχο στο διαδίκτυο».
Τα «πάρτι υπεράνω υποψίας» και η υποκρισία της εξουσίας
Ακόμη πιο προβληματική είναι η άλλη πλευρά του φαινομένου: οι περιπτώσεις όπου η κακοποίηση λαμβάνει χώρα όχι στο σκοτεινό διαδίκτυο, αλλά σε ιδιωτικές γωνιές της ελίτ, μακριά από κάθε ψηφιακή σάρωση.
Η υπόθεση του Jeffrey Epstein αποκάλυψε ένα δίκτυο σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων που λειτουργούσε για χρόνια με την ανοχή — αν όχι τη συνέργεια — ισχυρών πολιτικών και επιχειρηματικών κύκλων.
Τα θύματα ήταν ανήλικα κορίτσια, τα «πάρτι» λάμβαναν χώρα σε ιδιωτικά νησιά και πολυτελείς κατοικίες, και η δικαιοσύνη καθυστέρησε όσο η εξουσία προστάτευε τους ενόχους.
Αντίστοιχα, η υπόθεση του Sean «Diddy» Combs έχει αναδείξει ένα παρόμοιο μοτίβο: καταγγελίες για trafficking, βιασμούς, εξαναγκασμό και μη συναινετική μαγνητοσκόπηση, με θύματα που χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1990.
Οι συγκρίσεις με τον Epstein είναι αναπόφευκτες , όχι μόνο για τη φύση των εγκλημάτων αλλά και για την ανοχή που τους επιδείχθηκε όσο οι δράστες παρέμεναν ισχυροί.
Ποια σάρωση μηνυμάτων θα μπορούσε να εντοπίσει όσα συνέβαιναν πίσω από τις κλειστές πόρτες των επαύλεων του Epstein ή του Diddy;
Καμία. Το πρόβλημα δεν ήταν η έλλειψη ψηφιακής επιτήρησης, ήταν η έλλειψη πολιτικής βούλησης να ελεγχθούν οι ισχυροί.
Η μαζική παρακολούθηση ως «λύση» — και οι πραγματικές της συνέπειες
Το Chat Control, όπως επισημαίνουν οι επικριτές του, συνιστά μαζική επιτήρηση χωρίς υποψία. Ο Μπράιερ παρομοιάζει την προσέγγιση με το «σφουγγάρισμα του πατώματος ενώ η βρύση τρέχει ακόμα».
Είναι μια λύση που τιμωρεί τους πάντες για τα εγκλήματα των λίγων, διαβρώνοντας τα θεμελιώδη δικαιώματα στην ιδιωτικότητα.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Η χρήση VPN και του Tor browser έχει εκτοξευθεί, καθώς οι πολίτες αναζητούν τρόπους να προστατεύσουν την ιδιωτικότητά τους.
Η ίδια η Signal έχει δηλώσει ότι θα προτιμούσε να αποσυρθεί από αγορές όπου η κρυπτογράφηση αποδυναμώνεται.
Το αποτέλεσμα είναι η ώθηση των πολιτών σε λιγότερο ασφαλείς πλατφόρμες , το ακριβώς αντίθετο από αυτό που θα ήθελε μια σοβαρή πολιτική προστασίας.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα: θα επιλέξει την πραγματική προστασία των παιδιών ή την επίδειξη δράσης μέσω μέτρων που εντυπωσιάζουν αλλά δεν λειτουργούν;
Η προστασία των παιδιών απαιτεί:
Στοχευμένες έρευνες στα πραγματικά πεδία δράσης των κακοποιών (dark web, κλειστά κυκλώματα)
Αποτελεσματική δικαιοσύνη που δεν κάνει διακρίσεις με βάση την ισχύ του δράστη
Διεθνή συνεργασία για την αντιμετώπιση των υπερεθνικών δικτύων
Ενίσχυση των θυμάτων και πρόληψη, όχι τιμωρία των πολλών για τα εγκλήματα των λίγων
Το Chat Control δεν προσφέρει τίποτα από αυτά. Αντιθέτως, λειτουργεί ως προπέτασμα καπνού ,ένας τρόπος να δείχνουν οι πολιτικοί ότι «κάνουν κάτι», ενώ τα πραγματικά προβλήματα παραμένουν ανέγγιχτα.
Όπως σημειώνει η Guardian, η «πόλεμος κατά της κακοποίησης παιδιών» έχει χρησιμοποιηθεί πολύ συχνά για να δικαιολογήσει «αυταρχικές υπερβολές».
Ήρθε η ώρα η Ευρώπη να σταματήσει να επιτηρεί τους πολίτες της και να αρχίσει να προστατεύει πραγματικά τα παιδιά της,εκεί όπου βρίσκονται οι πραγματικοί κίνδυνοι, όχι εκεί όπου είναι βολικό να τους αναζητά.
Comments are closed.