Ισλανδία: Το «Όχι» στην ΕΕ θριάμβευσε στο δημοψήφισμα – Τέλος εποχής για τις ενταξιακές φιλοδοξίες

Το δημοψήφισμα της 29ης Αυγούστου 2026 έμελλε να σημαδέψει ανεξίτηλα την πορεία της Ισλανδίας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι πολίτες του αρκτικού νησιού των 400.000 κατοίκων είπαν «όχι» στην πρόταση της κυβέρνησης για επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες.

Με συμμετοχή που έφτασε το 82,5% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, το αποτέλεσμα ήταν σαφές: 52,8% τάχθηκε κατά της ένταξης, ενώ μόλις 47,2% υποστήριξε την κυβερνητική πρωτοβουλία, βάζοντας τέλος σε μια συζήτηση που κρατούσε πάνω από δεκαετία.
Η πρωθυπουργός Κριστρούν Φροσταντότιρ, η οποία είχε χαρακτηρίσει το δημοψήφισμα ως μια στιγμή «τώρα ή ποτέ», διαμηνύοντας ότι το «όχι» θα έκλεινε οριστικά το κεφάλαιο των ενταξιακών φιλοδοξιών για όσο η κεντροαριστερή κυβέρνησή της βρισκόταν στην εξουσία, είδε τις ελπίδες της να διαψεύδονται.

Οι Βρυξέλλες, από την πλευρά τους, είχαν ελπίσει ότι μια θετική ψήφος της Ισλανδίας θα περιόριζε τον ευρωσκεπτικισμό και θα ενίσχυε στρατηγικά το μπλοκ σε μια περίοδο που η ασφάλεια της Αρκτικής βρίσκεται στο επίκεντρο, ειδικά μετά τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για ενδιαφέρον απόκτησης της Γροιλανδίας.

Ωστόσο, το ζήτημα που κυριάρχησε στην εσωτερική συζήτηση στην Ισλανδία ήταν μακριά από τις γεωπολιτικές ανησυχίες. Η αλιεία, το κόστος ζωής και τα υψηλά επιτόκια αποτέλεσαν το κεντρικό διακύβευμα.
Οι υποστηρικτές του «ναι» τόνιζαν ότι η ένταξη στην ΕΕ και η πιθανή υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσαν να ανακουφίσουν την οικονομία, επισημαίνοντας ότι το βασικό επιτόκιο της Ισλανδίας ανέρχεται στο 8% έναντι 2,25% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ενώ ο επικεφαλής οικονομολόγος Βίλγιαλμουρ Χίλμαρσον υποστήριξε ότι η ένταξη «δεν θα έλυνε τα διαρθρωτικά ελαττώματα, αλλά θα γινόταν καταλύτης για μια πιο υγιή οικονομία».

Από την άλλη, η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Γκούντρουν Χαφστάινσντότιρ, που ηγήθηκε της εκστρατείας του «όχι», απέρριπτε αυτές τις θέσεις, δηλώνοντας ότι τα οικονομικά προβλήματα της χώρας δεν πρόκειται να λυθούν από τις Βρυξέλλες αλλά από τους Ισλανδούς πολιτικούς. Ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο ήταν το ζήτημα των αλιευτικών δικαιωμάτων.

Παρόλο που οι ισλανδοί αξιωματούχοι διαβεβαίωναν ότι η χώρα θα διατηρούσε τον έλεγχο των υδάτων της, καθώς κανένα κράτος-μέλος της ΕΕ δεν έχει αλιεύσει εκεί εδώ και δεκαετίες, η Χαφστάινσντότιρ αμφισβήτησε αυτές τις εγγυήσεις, τονίζοντας ότι οποιαδήποτε υποσχόμενη ευελιξία από την ΕΕ πιθανότατα δεν θα ήταν οριστική.

Η φωνή των πολιτών αποτυπώθηκε στη δήλωση της 70χρονης ψηφοφόρου Ραγκνχίλντουρ Σκαρφεντινσντότιρ, η οποία πριν ψηφίσει στο Ρέικιαβικ είπε χαρακτηριστικά: «Παραμένοντας ανεξάρτητοι όπως είμαστε, ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον».

Η Ισλανδία, που είχε υποβάλει αίτηση ένταξης το 2009 εν μέσω οικονομικής κρίσης αλλά διέκοψε τις συνομιλίες το 2013, επιλέγει πλέον ξανά την ανεξάρτητη πορεία της, με την κυβέρνηση να προγραμματίζει συνέντευξη Τύπου για τις 13:00 GMT, προκειμένου να σχολιάσει το αποτέλεσμα και να αποσαφηνίσει τα επόμενα βήματα σε μια νέα εποχή όπου η συζήτηση για την ΕΕ μπαίνει οριστικά στο περιθώριο.